O‘SMIR QIZLAR IJTIMOIYLASHUVI JARAYONIDA PSIXOLOGIK HIMOYA MEXANIZMLARINING NAMOYON BO‘LISH XUSUSIYATLARI.
Keywords:
Kalit so‘zlar. O‘smir qizlar, xulq-atvor og‘ishi, ijtimoiylashuv, himoya mexanizmlari, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash, oilaviy munosabatlar, maktab muhiti, psixologik barqarorlik, gender-sezgir yondashuv., Ключевые слова. Девочки-подростки, отклоняющееся поведение, социализация, защитные механизмы, социальная поддержка, семейные отношения, школьная среда, психологическая устойчивость, гендерно-чувствительный подход., Keywords: Adolescent girls, behavioral difficulties, socialization, protective mechanisms, social support, family relationships, school climate, resilience, gender-responsive approach.Abstract
Annotatsiya. Maqolada xulq-atvorida ijtimoiy me’yorlardan chekinish belgilari kuzatiladigan o‘smir qizlarning ijtimoiylashuv jarayonida himoya mexanizmlarining o‘rni ilmiy manbalar asosida tahlil qilinadi. Himoya mexanizmlari shaxsiy, oilaviy, ta’limiy va ijtimoiy darajalarda ko‘rib chiqilib, emotsional o‘zini boshqarish, muammolarni konstruktiv hal etish, ijobiy oilaviy munosabatlar, maktabga daxldorlik hissi, qo‘llab-quvvatlovchi tengdoshlar muhiti hamda mutaxassislar yordami asosiy omillar sifatida yoritiladi. Maqola narrativ adabiyotlar tahliliga asoslangan; unda yangi empirik ma’lumotlar yoki respondentlar bo‘yicha statistik natijalar keltirilmaydi. Tahlil natijasida stigma va jazolashga asoslangan yondashuvlardan ko‘ra, huquqqa yo‘naltirilgan, gender-sezgir, travmani hisobga oluvchi va ko‘p tarmoqli qo‘llab-quvvatlash modeli samaraliroq ekani asoslanadi.
Аннотация. В статье на основе научных источников анализируется роль защитных механизмов в социализации девочек-подростков, у которых наблюдаются признаки отклоняющегося поведения. Защитные механизмы рассматриваются на индивидуальном, семейном, образовательном и социальном уровнях. Особое внимание уделяется эмоциональной саморегуляции, конструктивному решению проблем, поддерживающим отношениям в семье, чувству принадлежности к школе, просоциальному окружению сверстников и своевременной помощи специалистов. Работа основана на нарративном анализе литературы и не содержит новых эмпирических данных или статистических результатов по выборке респондентов. Обосновывается преимущество правозащитного, гендерно-чувствительного, учитывающего травматический опыт и междисциплинарного подхода по сравнению со стигматизацией и исключительно карательными мерами.
Abstract. This article examines, through a review of scientific literature, the role of protective mechanisms in the socialization of adolescent girls who show signs of behavior that diverges from social norms. Protective mechanisms are considered at individual, family, educational, and community levels. The discussion focuses on emotional self-regulation, constructive problem-solving, supportive family relationships, school belonging, prosocial peer networks, and timely professional support. The paper is a narrative literature review and does not report new empirical data or statistical findings from a participant sample. It argues for a rights-based, gender-responsive, trauma-informed, and multi-agency approach rather than stigmatizing or exclusively punitive responses.