O‘TKIR HOSHIMOVNING “URUSHNING SO‘NGGI QURBONI” HIKOYASIDA NUTQIY AKTLARNING PRAGMALINGVISTIK XUSUSIYATLARI
Keywords:
pragmalingvistika, nutqiy akt, badiiy dialog, lokutiv akt, illokutiv akt, perlokutiv akt, reprezentativ, direktiv, ekspressiv, bilvosita nutqiy akt, kommunikativ intensiya, mikrokontekst.Abstract
Mazkur maqolada O‘tkir Hoshimovning “Urushning
so‘nggi qurboni” hikoyasidagi personajlar nutqi nutqiy akt nazariyasi asosida
pragmalingvistik jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda badiiy dialog va ichki
nutqda voqelangan reprezentativ, direktiv hamda ekspressiv aktlarning
kommunikativ-pragmatik xususiyatlariga e’tibor qaratiladi. Nutqiy birliklar
lokutiv mazmun, illokutiv maqsad, so‘zlovchi intensiyasi, kommunikativ
vaziyat va perlokutiv ta’sir nuqtayi nazaridan tavsiflanadi. Hikoyadan
tanlangan mikrokontekstlar nutqiy aktlarning grammatik shakl bilangina
belgilanmasligi, ularning pragmatik mohiyati personajlararo munosabat, urush
davridagi ijtimoiy-maishiy tanglik, presuppozitsiya va emotsional holat bilan
bog‘liqligini ko‘rsatadi. Shuningdek, bir nutqiy birlik doirasida reprezentativ
va ekspressiv, direktiv va ekspressiv aktlarning o‘zaro qorishuvi hamda
bilvosita nutqiy aktlarning yuzaga kelishi asoslanadi.
