HOMILADORLIK DAVRIDA KAMQONLIK RIVOJLANISHINING PATOGENETIK MEXANIZMLARI VA XAVF OMILLARI (ADABIYOTLAR SHARHI)

Authors

  • Xolmamatova Shaxnoza Otabekovna Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: homiladorlik, kamqonlik, temir tanqisligi, gemodilyutsiya, gepsidin, folat, B12 vitamini, xavf omillari, choy., Ключевые слова: беременность, анемия, дефицит железа, гемодилюция, гепсидин, фолаты, витамин B12, факторы риска, чай., Keywords: pregnancy, anaemia, iron deficiency, haemodilution, hepcidin, folate, vitamin B12, risk factors, tea.

Abstract

Annotatsiya. Tezisda homiladorlik davrida kamqonlik rivojlanishiga olib keluvchi fiziologik va patogenetik jarayonlar hamda xavf omillari bo‘yicha zamonaviy adabiyotlar tahlil qilingan. Homiladorlikda plazma hajmi 40–50 % ga, eritrotsitlar massasi esa atigi 15–25 % ga ortadi, bu esa fiziologik gemodilyutsiyaga olib keladi. Homiladorlik oxirida so‘riladigan temirga sutkalik ehtiyoj 0,8 mg dan 7,5 mg gacha ortadi. Temir almashinuvining asosiy regulyatori – gepsidin homiladorlikda pasayadi, yallig‘lanish va semizlikda esa ortib, temir so‘rilishini va uning homilaga o‘tishini cheklaydi. O‘zbekistonda reproduktiv yoshdagi ayollarning 48,1 % ida temir, 44,6 % ida folat va 19,1 % ida B12 vitamini tanqisligi aniqlangan. Ovqat bilan birga qora choy ichish gemsiz temirning so‘rilishini 79–94 % ga kamaytiradi. Xavf omillarini homiladorlikdan oldin va erta muddatlarda aniqlash kamqonlikning oldini olishda muhim ahamiyatga ega.

Аннотация. В статье проанализированы современные данные литературы о физиологических и патогенетических процессах и факторах риска, приводящих к развитию анемии во время беременности. При беременности объём плазмы увеличивается на 40–50 %, а масса эритроцитов – лишь на 15–25 %, что приводит к физиологической гемодилюции. Суточная потребность во всасываемом железе возрастает с 0,8 мг до 7,5 мг к концу беременности. Основной регулятор обмена железа – гепсидин – снижается при беременности, а при воспалении и ожирении повышается, ограничивая всасывание железа и его поступление к плоду. В Узбекистане дефицит железа выявлен у 48,1 %, фолатов – у 44,6 %, витамина B12 – у 19,1 % женщин репродуктивного возраста. Употребление чёрного чая во время еды снижает всасывание негемового железа на 79–94 %. Выявление факторов риска до беременности и на ранних сроках имеет важное значение для профилактики анемии.

Abstract. The article reviews current literature on the physiological and pathogenetic processes and risk factors leading to the development of anaemia during pregnancy. In pregnancy, plasma volume increases by 40–50 %, whereas red cell mass increases by only 15–25 %, resulting in physiological haemodilution. The daily requirement for absorbed iron rises from 0.8 mg to 7.5 mg by the end of pregnancy. Hepcidin, the main regulator of iron metabolism, decreases during pregnancy but rises with inflammation and obesity, limiting iron absorption and its transfer to the fetus. In Uzbekistan, iron deficiency was found in 48.1 %, folate deficiency in 44.6 % and vitamin B12 deficiency in 19.1 % of women of reproductive age. Drinking black tea with meals reduces non-haem iron absorption by 79–94 %. Identifying risk factors before and early in pregnancy is essential for anaemia prevention.

References

Published

2026-10-09