MARKAZDAN QOCHMA NASOS DETALLARINING YEYILISHIGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR VA ULARNI KAMAYTIRISH USULLARI

Authors

  • Ismatov Adxamjon Alibek o‘g‘li Author
  • Otaqulov Jurabek Muhitdin o‘g‘li Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: Markazdan qochma nasos, yeyilish, abraziv muhit, kavitatsiya, korroziya, ish g‘ildiragi, podshipnik, muhr, vibratsiya, ishonchlilik., Keywords: Centrifugal pump, wear, abrasive medium, cavitation, corrosion, impeller, bearing, seal, vibration, reliability.

Abstract

Anotatsiya. Ushbu maqolada markazdan qochma nasos detallarining yeyilishiga olib keluvchi asosiy omillar tizimli ravishda tahlil qilindi. Abraziv zarrachalar ta’siri, kavitatsiya, korroziya, tebranish, nomarkazlik, moylash rejimining buzilishi va nasosning eng maqbul samaradorlik nuqtasidan chetda ishlashi natijasida ish g‘ildiragi, korpus, himoya zirlari, podshipnik, val va muhrlarda yuzaga keladigan shikastlanishlar o‘rganildi. Tahlilda yeyilish mexanizmlari bo‘yicha taqqoslash, detal kesimlari bo‘yicha shartli ulushlar, qattiq zarrachalar konsentratsiyasining nisbiy yeyilish sur’atiga ta’siri hamda profilaktik chora-tadbirlar samaradorligi ko‘rsatildi. Natijalarga ko‘ra, abraziv muhit va kavitatsion-erozion jarayonlar ish g‘ildiragi hamda korpus qismlarining xizmat muddatini eng ko‘p qisqartiruvchi omillar hisoblanadi. Yeyilishni kamaytirishda material tanlovi, himoya qoplamalari, optimal ish rejimi, vibrodiagnostika va rejalashtirilgan texnik xizmat birgalikda qo‘llanilganda eng yaxshi natija beradi.

Аннотация. В статье системно проанализированы основные факторы, влияющие на износ деталей центробежных насосов. Рассмотрены повреждения рабочего колеса, корпуса, защитных броней, подшипников, вала и уплотнений, возникающие под воздействием абразивных частиц, кавитации, коррозии, вибрации, несоосности, нарушения режима смазки и работы насоса вне зоны наилучшей эффективности. В рамках анализа выполнено сопоставление механизмов износа, показано условное распределение повреждений по деталям, оценено влияние концентрации твердых частиц на относительную скорость изнашивания, а также приведены профилактические меры. Установлено, что абразивная среда и кавитационно-эрозионные процессы в наибольшей степени сокращают ресурс рабочего колеса и элементов корпуса. Наилучший эффект достигается при совместном применении износостойких материалов, защитных покрытий, оптимального режима работы, вибродиагностики и планового технического обслуживания.

Anitation. This article presents a systematic analysis of the main factors affecting wear of centrifugal pump components. Damage mechanisms in the impeller, casing, protective liners, bearings, shaft, and seals caused by abrasive particles, cavitation, corrosion, vibration, misalignment, lubrication failure, and operation away from the best efficiency region are examined. The study compares wear mechanisms, shows a conditional distribution of damaged components, evaluates the effect of solid particle concentration on relative wear rate, and summarizes preventive measures. The results indicate that abrasive media and cavitation-erosion processes are the most severe factors reducing the service life of the impeller and casing components. The best reduction in wear is achieved when appropriate material selection, protective coatings, optimal operating mode, vibration diagnostics, and planned maintenance are applied in combination.

References

Published

2026-06-09