QIMMATLI QOG‘OZLAR AUDITINI TAKOMILLASHTIRISH BO‘YICHA TAKLIF VA TAVSIYALAR.
Abstract
.Jahon iqtisodiyotining chuqur integratsiyalashuvi, kapital bozorlarining kengayishi hamda moliyaviy instrumentlarning murakkablashuvi sharoitida qimmatli qog‘ozlar auditi zamonaviy moliyaviy nazorat tizimining eng muhim elementlaridan biriga aylanmoqda. Ayniqsa, aksiyalar, obligatsiyalar, derivativ instrumentlar va boshqa moliyaviy aktivlar bilan bog‘liq operatsiyalar hajmining oshib borishi ushbu sohadagi auditorlik tekshiruvlarining sifatiga bo‘lgan talabni keskin kuchaytirmoqda. Chunki qimmatli qog‘ozlar bilan bog‘liq moliyaviy hisobot ma’lumotlarining ishonchliligi investorlar qaroriga, korporativ boshqaruv samaradorligiga hamda kapital bozori barqarorligiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi.Xalqaro amaliyot shuni ko‘rsatadiki, moliyaviy instrumentlarni noto‘g‘ri baholash, risklarni yetarli darajada aniqlay olmaslik, adolatli qiymatni aniqlashdagi subyektivlik hamda auditorlarning murakkab investitsion instrumentlar bo‘yicha yetarli kompetensiyaga ega emasligi audit sifatining pasayishiga sabab bo‘lmoqda. Xususan, global moliyaviy inqiroz davrida moliyaviy aktivlarning noto‘g‘ri aks ettirilishi investorlar ishonchining pasayishiga olib kelgan asosiy omillardan biri sifatida qayd etilgan.Moliyaviy instrumentlarni hisobga olish va audit qilish bo‘yicha xalqaro yondashuvlar tobora takomillashib bormoqda. Xalqaro moliyaviy hisobot standartlarining IFRS 9 “Financial Instruments” standarti moliyaviy aktivlarni tasniflash, baholash va zararlarni tan olish bo‘yicha yangi yondashuvlarni belgilab berdi. Shu bilan birga, Xalqaro audit va ishonch bildirish standartlari kengashi (IAASB) auditorlardan murakkab baholash usullariga nisbatan yanada chuqur professional skeptitsizmni talab qilmoqda.[1]
