EQUIVALENCE AND NON-EQUIVALENCE IN ENGLISH-UZBEK DIPLOMATIC TRANSLATION: STRATEGIES FOR CULTURALLY BOUND TERMS
Keywords:
Keywords: diplomatic translation, equivalence, non-equivalence, culturally bound terms, English-Uzbek translation, translation strategies, cultural adaptation, Ключевые слова: дипломатический перевод, эквивалентность, неэквивалентность, культурно связанные термины, английско-узбекский перевод, стратегии перевода, культурная адаптация, Kalit so‘zlar: diplomatik tarjima, ekvivalentlik, noekvivalentlik, madaniy bog‘liq atamalar, inglizcha-o‘zbekcha tarjima, tarjima strategiyalari, madaniy moslashuvAbstract
This study examines the complex dynamics of equivalence and non-equivalence in English-Uzbek diplomatic translation, focusing specifically on the translation of culturally bound terminology within diplomatic discourse. . Findings reveal that translators employ multiple strategies including functional equivalence, cultural adaptation, transliteration, descriptive translation, and modulation to navigate non-equivalence while maintaining communicative intent. The research contributes to translation studies by demonstrating that effective diplomatic translation depends on integrating linguistic competence with cultural literacy, political awareness, and contextual sensitivity rather than relying solely on dictionary equivalents.
В данном исследовании рассматривается сложная динамика эквивалентности и неэквивалентности в английско-узбекском дипломатическом переводе, уделяя особое внимание переводу культурно связанной терминологии в дипломатическом дискурсе. Результаты показывают, что переводчики используют множество стратегий, включая функциональную эквивалентность, культурную адаптацию, транслитерацию, описательный перевод и модуляцию, чтобы преодолеть неэквивалентность при сохранении коммуникативного намерения. Исследование вносит вклад в переводоведение, демонстрируя, что эффективный дипломатический перевод зависит от интеграции лингвистической компетенции с культурной грамотностью, политической осведомленностью и контекстуальной чувствительностью, а не от опоры исключительно на словарные эквиваленты.
Mazkur maqolada ingliz o‘zbek diplomatik matnlar tarjimasidagi ekvivalentlik va noekvivalentlikning murakkab dinamikasi ko‘rib chiqiladi hamda diplomatik diskursdagi madaniy xos terminlar tarjimasiga alohida e’tibor qaratiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, tarjimonlar kommunikativ niyatni saqlab qolgan holda noekvivalentlikni bartaraf etish uchun funksional ekvivalentlik, madaniy moslashuv, transliteratsiya, tavsifiy tarjima va modulyatsiya kabi bir nechta strategiyalardan foydalanadilar. Tadqiqot samarali diplomatik tarjima faqat lug‘at ekvivalentlariga tayanmasdan, lingvistik kompetensiyani madaniy savodxonlik, siyosiy ong va kontekstual sezgirlik bilan uyg‘unlashtirishga bog‘liqligini ko‘rsatib, tarjimashunoslikka o‘z hissasini qo‘shadi.