IJTIMOIY-MADANIY QADRIYATLAR VARIATSIYASI SHAROITIDA TALABALARDA KITOBXONLIK MADANIYATINI RIVOJLANTIRISHNING IJTIMOIY-TARIXIY VA PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK JIHATLARI
Keywords:
Kalit so’zlar. Ijtimoiy-madaniy qadriyatlar, qadriyatlar variatsiyasi, kitobxonlik madaniyati, mutolaa madaniyati, ijtimoiy-tarixiy taraqqiyot, pedagogik-psixologik omillar, mutolaa motivatsiyasi, adabiyot ta’limi, tanqidiy fikrlash, ijodiy fikrlash, ma’naviy-axloqiy tarbiya, kompetensiyaviy yondashuv, oliy ta’lim, talaba shaxsi, axborot madaniyati., Ключевые слова: социокультурные ценности, вариативность ценностей, культура чтения, социально-историческое развитие, педагогико-психологические факторы, мотивация к чтению, литературное образование, критическое мышление, творческое мышление, духовно-нравственное воспитание, компетентностный подход, высшее образование, личность студента, информационная культура., Keywords. Socio-cultural values, value variation, reading culture, reading culture, socio-historical development, pedagogical and psychological factors, reading motivation, literature education, critical thinking, creative thinking, spiritual and moral education, competency-based approach, higher education, student personality, information culture.Abstract
Annotatsiya. Mazkur maqolada ijtimoiy-madaniy qadriyatlar variatsiyasi sharoitida talabalarda kitobxonlik madaniyatini rivojlantirishning ijtimoiy-tarixiy hamda pedagogik-psixologik jihatlari tahlil etilgan. Jamiyat taraqqiyotining turli bosqichlarida kitobxonlik madaniyatining shakllanishi va rivojlanishiga ta’sir etuvchi omillar, milliy va umuminsoniy qadriyatlarning mutolaa jarayonidagi o‘rni hamda globallashuv va raqamli axborot muhitining yoshlar kitobxonligiga ko‘rsatayotgan ta’siri yoritilgan. Shuningdek, talabalarda kitobxonlik madaniyatini rivojlantirishning pedagogik-psixologik asoslari, mutolaa motivatsiyasini shakllantirish, kitob tanlash madaniyati, tanqidiy va ijodiy fikrlashni rivojlantirish, shaxsning ma’naviy-axloqiy kamolotini ta’minlashga xizmat qiluvchi didaktik yondashuvlar ilmiy asoslangan. Tadqiqot natijalari oliy ta’lim muassasalarida kitobxonlik madaniyatini rivojlantirishga yo‘naltirilgan ta’lim mazmunini takomillashtirish, zamonaviy pedagogik texnologiyalarni samarali qo‘llash hamda talabalarning intellektual va ma’naviy salohiyatini yuksaltirishda muhim ilmiy-amaliy ahamiyat kasb etadi.
Аннотация. В статье анализируются социально-исторические и педагогико-психологические аспекты развития культуры чтения у студентов в условиях изменения социокультурных ценностей. Выделены факторы, влияющие на формирование и развитие культуры чтения на разных этапах социального развития, роль национальных и универсальных ценностей в процессе чтения, а также влияние глобализации и цифровой информационной среды на чтение среди молодежи. Также научно обоснованы педагогические и психологические основы развития культуры чтения у студентов, формирования мотивации к чтению, культуры выбора книг, развития критического и творческого мышления, а также дидактические подходы, способствующие духовно-нравственной зрелости личности. Результаты исследования имеют важное научно-практическое значение для совершенствования содержания образования, направленного на развитие культуры чтения в высших учебных заведениях, эффективного использования современных педагогических технологий и повышения интеллектуального и духовного потенциала студентов.
Abstract. This article analyzes the socio-historical and pedagogical-psychological aspects of developing reading culture in students in the conditions of variation of socio-cultural values. The factors influencing the formation and development of reading culture at different stages of social development, the role of national and universal values in the reading process, and the impact of globalization and the digital information environment on youth reading are highlighted. Also, the pedagogical and psychological foundations of the development of reading culture in students, the formation of reading motivation, the culture of book selection, the development of critical and creative thinking, and didactic approaches serving to ensure the spiritual and moral maturity of the individual are scientifically based. The results of the research are of significant scientific and practical importance in improving the content of education aimed at developing a reading culture in higher education institutions, the effective use of modern pedagogical technologies, and the improvement of the intellectual and spiritual potential of students.