INSON KAPITALIGA INVESTITSIYA VA MEHNAT UNUMDORLIGI: XODIMLARNI O‘QITISH SAMARASINI BAHOLASH

Authors

  • Islomjon TURDIMURODOV Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: inson kapitali, investitsiya samaradorligi, xodimlarni o‘qitish, mehnat unumdorligi, Minser tenglamasi, umumiy va maxsus malaka, o‘qitishni baholash, O‘zbekiston., Ключевые слова: человеческий капитал, отдача от инвестиций, обучение персонала, производительность труда, уравнение Минцера, общие и специфические навыки, оценка обучения, Узбекистан., Keywords: human capital, return on investment, employee training, labour productivity, Mincer equation, general and specific skills, training evaluation, Uzbekistan.

Abstract

Annotatsiya. Maqolada inson kapitaliga kiritilgan investitsiyaning iqtisodiy samarasi ikki darajada – shaxs va korxona darajasida tahlil qilinadi hamda bu ikki darajada investitsiya qilish rag‘batlari nega farq qilishi ko‘rib chiqiladi. Psacharopoulos va Patrinos (2018:1) umumlashtirgan jahon ma’lumotlariga ko‘ra, ta’limning qo‘shimcha bir yiliga to‘g‘ri keladigan o‘rtacha shaxsiy daromadlilik dunyo bo‘yicha 8,8 foizni, Yevropa va Markaziy Osiyo mintaqasida esa 7,3 foizni tashkil etadi; ta’lim bosqichi ko‘tarilgan sari daromadlilik pasayadi. Korxona darajasida Arthur, Bennett, Edens va Bell (2003:242) meta-tahlili o‘qitishning o‘rtacha samarasini d = 0,62 darajasida baholaydi, bunda natija darajasidagi ko‘rsatkich bilim darajasidagi ko‘rsatkichdan kam emas. Maqolada o‘qitish bozorining asosiy muammosi samaraning yo‘qligida emas, balki uning xodim va ish beruvchi o‘rtasida taqsimlanishida ekani asoslanadi; bu taqsimot egallanadigan malakaning umumiy yoki korxonaga xos xususiyati bilan belgilanadi.

Аннотация. В статье анализируется экономическая отдача от инвестиций в человеческий капитал на двух уровнях – индивидуальном и фирменном – и рассматривается, почему эти уровни порождают различные стимулы к инвестированию. Согласно глобальным данным, обобщённым Psacharopoulos и Patrinos (2018:1), средняя частная отдача от дополнительного года обучения составляет 8,8 процента в мире и 7,3 процента в регионе Европы и Центральной Азии. На уровне предприятия мета-анализ Arthur, Bennett, Edens и Bell (2003:242) оценивает средний эффект обучения в d = 0,62. Обосновывается, что центральная проблема рынка обучения состоит не в отсутствии отдачи, а в её распределении между работником и работодателем, которое определяется общим или специфическим характером приобретаемой квалификации.

Abstract. The article examines the economic return on investment in human capital at two levels – the individual and the firm – and considers why the two levels yield different incentives to invest. Drawing on the global evidence collected by Psacharopoulos and Patrinos (2018:1), the average private return to an additional year of schooling is 8.8 per cent worldwide and 7.3 per cent in Europe and Central Asia, while returns decline as the level of education rises. At the firm level the meta-analysis of Arthur, Bennett, Edens and Bell (2003:242) reports a mean training effect of d = 0.62. The article argues that the central problem of the training market is not the absence of a return but the division of that return between worker and employer, which is determined by the general or firm-specific character of the skill acquired.

References

Published

2026-10-08