SUG‘ORILADIGAN MAYDONLARDA SUV BALANSINI OPTIMALLASHTIRISH VA SUV TEJOVCHI SUG‘ORISH TEXNOLOGIYALARINI JORIY ETISH USULLARINI ISHLAB CHIQISH

Authors

  • Toshmurodov Ma’rufbek Orif o‘g‘li Author

Keywords:

Kalit so‘zlar. Suv balansi, sug‘oriladigan yerlar, suv tejovchi texnologiyalar, tomchilatib sug‘orish, sug‘orish me’yori, tuproq namligi, evapotranspiratsiya, suv yo‘qotishlari., Ключевые слова. Водный баланс, орошаемые земли, водосберегающие технологии, капельное орошение, поливная норма, влажность почвы, эвапотранспирация, потери воды., Keywords: Water balance, irrigated land, water-saving technologies, drip irrigation, irrigation requirement, soil moisture, evapotranspiration, water losses.

Abstract

Annotatsiya. Maqolada sug‘oriladigan maydonlarda suv balansini baholash va optimallashtirish, suv yo‘qotishlarini kamaytirish hamda suv tejovchi sug‘orish texnologiyalarini tanlashning ilmiy-uslubiy jihatlari yoritilgan. Suv balansi tarkibiy qismlarini aniqlash, ekinlarning suvga bo‘lgan ehtiyojini hisoblash, tuproq namligini kuzatish va sug‘orish suvini dalalar bo‘yicha oqilona taqsimlashga asoslangan yondashuv taklif etiladi. Egatlab sug‘orishni takomillashtirish, tomchilatib va yomg‘irlatib sug‘orish texnologiyalaridan foydalanish imkoniyatlari taqqoslanadi. Suv tejash samaradorligi faqat texnologiya turiga emas, balki uning to‘g‘ri loyihalanishi, texnik xizmat ko‘rsatilishi, sug‘orish rejimi va mahalliy tuproq-iqlim sharoitlariga ham bog‘liqligi asoslanadi.

Аннотация. В статье рассматриваются научно-методические подходы к оценке и оптимизации водного баланса орошаемых земель, сокращению потерь воды и выбору водосберегающих технологий полива. Предлагается подход, основанный на определении составляющих водного баланса, расчёте потребности сельскохозяйственных культур во влаге, контроле влажности почвы и рациональном распределении оросительной воды. Сопоставляются возможности совершенствования бороздкового полива, а также применения капельного и дождевального орошения. Подчёркивается, что эффективность водосбережения зависит не только от технологии, но и от качества проектирования, технического обслуживания, режима полива и местных почвенно-климатических условий.

Abstract The article discusses methodological approaches to assessing and optimizing the water balance of irrigated areas, reducing water losses, and selecting water-saving irrigation technologies. It proposes an approach based on identifying water-balance components, estimating crop water requirements, monitoring soil moisture, and distributing irrigation water rationally across fields. The potential of improved furrow irrigation, drip irrigation, and sprinkler irrigation is compared. The article emphasizes that water-saving performance depends not only on the technology itself, but also on sound design, maintenance, irrigation scheduling, and local soil and climate conditions.

References

Published

2026-10-09