YASHIRIN IQTISODIYOTNING JAMOAT XAVFSIZLIGIGA TA’SIRI VA UNGA QARSHI KURASHNING KOMPLEKS MODELI

Authors

  • Nurmatov Muhammad Yusupovich Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: yashirin iqtisodiyot, norasmiy bandlik, jamoat xavfsizligi, iqtisodiy xavfsizlik, noqonuniy moliyaviy oqimlar, soliq ma’muriyatchiligi, xavf-tahlil, raqamli nazorat., Ключевые слова: теневая экономика, неформальная занятость, общественная безопасность, экономическая безопасность, незаконные финансовые потоки, налоговое администрирование, анализ рисков, цифровой контроль., Keywords: shadow economy, informal employment, public safety, economic security, illicit financial flows, tax administration, risk analysis, digital control.

Abstract

Annotatsiya. Maqolada yashirin iqtisodiyotning jamoat xavfsizligiga ta’siri, uning iqtisodiy, ijtimoiy va kriminogen oqibatlari tahlil qilingan. Yashirin iqtisodiyot bilan jinoyatchilik, korrupsiya va noqonuniy moliyaviy oqimlar o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik ochib berilgan hamda uni baholashning xalqaro usullari (MIMIC modeli, elektr energiyasi iste’moli, naqd pul talabi usullari) qiyosiy o‘rganilgan. O’rganish natijasida yashirin iqtisodiyotni qisqartirishning “profilaktika – rag‘bat – nazorat” tamoyiliga asoslangan kompleks modeli, huquqni muhofaza qiluvchi va moliya organlari o‘rtasida ma’lumot almashinuvini kuchaytirish hamda xavf-tahliliga asoslangan nazorat mexanizmlari bo‘yicha takliflar tavsiya etilgan.

Аннотация. В статье проанализировано влияние теневой экономики на общественную безопасность, её экономические, социальные и криминогенные последствия. Раскрыта взаимосвязь теневой экономики с преступностью, коррупцией и незаконными финансовыми потоками, сравнительно изучены международные методы её оценки (модель MIMIC, метод потребления электроэнергии, метод спроса на наличные деньги). По результатам исследования разработаны комплексная модель сокращения теневой экономики, основанная на принципе «профилактика – стимулирование – контроль», а также предложения по усилению обмена данными между правоохранительными и финансовыми органами и механизмам контроля на основе анализа рисков.

Abstract. The article analyzes the impact of the shadow economy on public safety and its economic, social and criminogenic consequences. The interrelation of the shadow economy with crime, corruption and illicit financial flows is revealed, and international estimation methods (the MIMIC model, the electricity consumption method and the currency demand approach) are comparatively examined. As a result, a comprehensive model for reducing the shadow economy based on the “prevention – incentives – control” principle is developed, along with proposals for strengthening data exchange between law enforcement and financial authorities and for risk-based control mechanisms.

References

Published

2026-10-10