INTENSIV SEMIRTIRISHDA OZUQA RATSIONINI OPTIMALLASHTIRISH VA IQTISODIY SAMARADORLIKNI OSHIRISH USULLARI

Authors

  • Yangiboyev Abdimalik Eshmurodovich Author
  • Ramberdiyeva Aynura Maratovna Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: intensiv semirtirish, qoramol, ozuqa ratsioni, silos, paxta shulxasi, barda, ozuqa sarfi, tirik vazn, sutkalik vazn o‘sishi, ozuqa tannarxi, iqtisodiy samaradorlik., Ключевые слова: интенсивный откорм, крупный рогатый скот, кормовой рацион, силос, хлопковая шелуха, барда, расход кормов, живая масса, среднесуточный прирост, себестоимость кормов, экономическая эффективность., Keywords: intensive fattening, cattle, feed ration, silage, cotton husk, distillers’ stillage, feed consumption, live weight, average daily gain, feed cost, economic efficiency.

Abstract

Ushbu maqolada qoramollarni intensiv semirtirishda turli ozuqa ratsionlaridan foydalanishning samaradorligi va iqtisodiy ko‘rsatkichlarga ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqotda silos asosidagi, paxta shulxasi qo‘shilgan hamda barda asosidagi ozuqa ratsionlarining qoramollarning tirik vazn o‘sishi, sutkalik vazn ortishi, ozuqa sarfi va semirtirish tannarxiga ta’siri tahlil qilingan. Intensiv semirtirish sharoitida 1 kg tirik vazn o‘sishini ta’minlash uchun o‘rtacha 8–11 ozuqa birligi sarflanishi, silos asosidagi ratsionlarda sutkalik vazn o‘sishi 800–1200 g gacha yetishi aniqlangan. Mahalliy ozuqa resurslari va sanoat chiqindilaridan, jumladan paxta shulxasi va bardadan oqilona foydalanish ozuqa xarajatlarini 20–30% gacha kamaytirish imkonini beradi. Olingan natijalar mahalliy ozuqa manbalarini ratsion tarkibiga ilmiy asosda kiritish qoramollarni intensiv semirtirish samaradorligini oshirish, ozuqa tannarxini pasaytirish va ishlab chiqarish rentabelligini ta’minlashning muhim omili ekanligini ko‘rsatadi.

В статье изучена эффективность различных кормовых рационов при интенсивном откорме крупного рогатого скота и их влияние на экономические показатели производства. В ходе исследования проанализировано влияние рационов на основе силоса, с добавлением хлопковой шелухи и на основе барды на прирост живой массы, среднесуточный прирост, расход кормов и себестоимость откорма крупного рогатого скота. Установлено, что для получения 1 кг прироста живой массы в условиях интенсивного откорма в среднем расходуется 8–11 кормовых единиц, а при использовании рационов на основе силоса среднесуточный прирост достигает 800–1200 г. Рациональное использование местных кормовых ресурсов и отходов промышленного производства, в частности хлопковой шелухи и барды, позволяет снизить затраты на корма на 20–30%. Полученные результаты показывают, что научно обоснованное включение местных кормовых ресурсов и побочных продуктов промышленного производства в состав рационов является одним из важнейших факторов повышения эффективности интенсивного откорма, снижения себестоимости кормов и повышения рентабельности производства.

This article examines the effectiveness of different feed rations used for intensive cattle fattening and their impact on economic performance. The study analyzed the effects of silage-based rations, rations supplemented with cotton husk, and distillers’ stillage-based rations on live weight gain, average daily gain, feed consumption, and the cost of cattle fattening. It was established that under intensive fattening conditions, an average of 8–11 feed units is required to obtain 1 kg of live weight gain, while the average daily gain in cattle fed silage-based rations reaches 800–1200 g. Rational utilization of locally available feed resources and industrial by-products, including cotton husk and distillers’ stillage, can reduce feed costs by 20–30%. The results demonstrate that the scientifically justified inclusion of local feed resources and industrial by-products in cattle rations is an important factor in improving the efficiency of intensive fattening, reducing feed costs, and increasing production profitability.

References

Published

2026-09-04