PERSISTENT POSTURAL-PERSEPTIV BOSH AYLANISHIDA PATOGENETIK MEXANIZMLAR VA KLINIK-NEVROLOGIK XUSUSIYATLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: persistent postural-perseptiv bosh aylanishi, funksional vestibulyar buzilish, ko‘ruvga qaramlik, sensor qayta vaznlash, postural nazorat, vestibulyar kompensatsiya, fazoviy kognitsiya, tashvish, neyrovizualizatsiya, surunkali bosh aylanishi.Abstract
Dolzarbligi. Persistent postural-perseptiv bosh aylanishi (PPPD) uch oy yoki undan ko‘p davom etadigan, aksariyat kunlarda kuzatiladigan aylanma bo‘lmagan bosh aylanishi, beqarorlik va harakatni noto‘g‘ri his etish bilan tavsiflanadigan surunkali funksional vestibulyar sindromdir. Simptomlar tik holatda turish, faol yoki passiv harakatlanish hamda murakkab yoki harakatlanuvchi ko‘ruv muhitida kuchayadi. PPPD ko‘pincha o‘tkir yoki epizodik vestibulyar kasallik, vestibulyar migren, bosh miya jarohati, vahima xuruji, vegetativ buzilish yoki boshqa muvozanatni izdan chiqaruvchi holatdan keyin rivojlanadi. Biroq dastlabki kasallik barqarorlashganidan keyin ham simptomlarning davom etishi ularni faqat periferik vestibulyar apparatning saqlanib qolgan zararlanishi bilan tushuntirib bo‘lmasligini ko‘rsatadi. Standart nevrologik va vestibulyar tekshiruvlarning ko‘pincha me’yorida bo‘lishi, kasallikka xos yagona biomarker mavjud emasligi hamda vestibulyar migren, ikki tomonlama vestibulopatiya, miyacha kasalliklari va psixovegetativ buzilishlar bilan klinik o‘xshashligi PPPDning anatomik-funksional asoslari va diagnostik chegaralarini chuqur o‘rganishni talab qiladi.
