SO‘Z TARKIBIY QISMLARINING IYERARXIK VA FUNKSIONAL MUNOSABATLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: so‘z tarkibi, morfema, morfemika, o‘zak, asos, affiks, derivatsiya, derivatsion morfema, grammatik morfema, iyerarxik munosabat, funksional munosabat, struktur-semantik munosabat, morfemik qurilish.Abstract
Annotatsiya: Mazkur maqolada o‘zbek tilidagi so‘z tarkibiy qismlarining iyerarxik va funksional munosabatlari tizimli hamda struktur-semantik jihatdan tadqiq etiladi. So‘zning ichki tuzilishini tashkil etuvchi o‘zak, asos va affiksal morfemalarning o‘zaro munosabati, ularning so‘z tarkibidagi mavqeyi, semantik yuklamasi va funksional vazifalari tahlil qilinadi. So‘z tarkibiy qismlarining oddiy ketma-ketlik asosida emas, balki muayyan darajali va funksional tizim asosida birikishi asoslanadi. Ayniqsa, derivatsion jarayonda morfemalarning bosqichma-bosqich qo‘shilishi natijasida yangi hosila asoslarning shakllanishi hamda ularning keyingi derivatsion jarayon uchun negiz bo‘lishi iyerarxik munosabatning muhim ko‘rsatkichi sifatida izohlanadi. Shuningdek, o‘zbek tilining agglyutinativ xususiyati doirasida affiksal morfemalarning lug‘aviy, derivatsion va grammatik funksiyalari, morfemalarning struktur-semantik bog‘lanishi hamda so‘zning yaxlit ma’nosini shakllantirishdagi roli misollar asosida yoritiladi.
