IQLIM O‘ZGARISHINING TURIZM GEOGRAFIYASIGA TA’SIRI: TURISTIK HUDUDLARNING JOZIBADORLIGI VA MAVSUMIY O‘ZGARISHLAR

Authors

  • Qaljanbaev Aqilbek Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: iqlim o‘zgarishi, turizm geografiyasi, turistik iqlim indeksi, mavsumiylik, jozibadorlik, O‘zbekiston, Qoraqalpog‘iston, Orol bo‘yi., Keywords: climate change, tourism geography, Tourism Climatic Index, seasonality, destination attractiveness, Uzbekistan, Karakalpakstan, Aral Sea region.

Abstract

Annotatsiya. Maqolada iqlim o‘zgarishining turistik hududlar jozibadorligi va turizm mavsumiyligiga ta’siri xorijiy, MDH, O‘zbekiston va Qoraqalpog‘iston tadqiqotlari asosida tahlil qilinadi. Nazariy asos sifatida turistik iqlim indeksi va mavsumiylik konsepsiyalari ko‘rib chiqildi, 2025-yil rasmiy statistikasi asosida oqimning oylik taqsimoti hisoblandi. Natijada O‘zbekiston oqimining mavsumiy tebranishi nisbatan past (cho‘qqi va eng past davr nisbati taxminan 1,7), biroq bu qo‘shni mamlakatlardan keluvchi, dam olish bilan bog‘liq bo‘lmagan tashriflarning ustunligi bilan izohlanishi mumkin. Qoraqalpog‘iston uchun issiqlik, changli bo‘ronlar va ma’lumot yetishmasligi asosiy cheklov sifatida ajratildi. Xulosada ehtiyotkor, mavsumni kengaytirishga yo‘naltirilgan moslashuv choralari taklif etiladi.

Abstract. The paper analyses the impact of climate change on the attractiveness of tourist destinations and tourism seasonality, drawing on international, CIS, Uzbek and Karakalpak studies. The Tourism Climatic Index and seasonality concepts are used as the theoretical basis, and the monthly distribution of arrivals is derived from official 2025 statistics. Seasonal variation of arrivals to Uzbekistan appears relatively low (peak-to-trough ratio of about 1.7), but this is likely explained by the dominance of non-leisure trips from neighbouring countries. For Karakalpakstan, heat, dust storms and data scarcity are identified as the main constraints. Cautious adaptation measures aimed at extending the season are proposed.

References

Published

2026-10-25