O‘RTA MAKTABLAR BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARIDA SO‘Z MA’NOLARI BILAN BOG‘LIQ TUShINChALAR HOSIL QILISh USULLARI

Abstract

So‘z - tilning asosiy birligi bo‘lib, u orqali tevarak-atrofimizdagi narsa va 
hodisalar nomlanadi. “So‘z,- deyiladi “O‘zbek tilining izohli lug‘ati”da,- o‘z tovush 
qobig‘iga ega bo‘lgan, narsa-hodisalar, jarayonlar, shaxslar, belgi va miqdorlarni, 
xususiyatlarni, harakat va holatni, aloqa va munosabatlarni nomlash uchun xizmat 
qiladigan, mustaqil lug‘aviy ma’noga ega bo‘lgan, shuningdek, turli grammatik 
ma’no va vazifalarda qo‘llanadigan eng muhim til birligidir”. Boshlang‘ich sinflarda 
so‘zning fikr ifodasida nutqda tutgan o‘rnidan, gapda turli ma’no va vazifalarda 
qo‘llanishidan kelib chiqqan holda so‘z ma’nolarini tushuntirish usullari tanlanadi. 
O‘qituvchi ona tili va o‘qish darslariga faol nutqqa kiritiladigan, ma’nosi 
tushuntiriladigan so‘zlarning ma’nosini o‘quvchilar bilan birga “O‘zbek tilining 
izohli lug‘ati”dan topib, so‘ng ayrim so‘zlarning ma’nosini izohlashni uyga vazifa 
qilib bersa, jamoa bo‘lib ma’noni izohlashga rag‘bat uyg‘otsa, mustaqil faoliyatga 
o‘rgatish oson kechadi. “Amaliy fazilatlar, odatlar ikki turli yo‘l bilan hosil qilinadi: 
birinchi yo‘l – qanoatbaxsh so‘zlar, chorlovchi, ilhomlantiruvchi so‘zlar yordamida 
odat hosil qilinadi, malakalar vujudga keltiriladi, odamdagi g‘ayrat, kasbga-intilish 
harakatga aylantiriladi”,- deb yozgan edi Forobiy.