СИЙРА ИЛК ИСЛОМ ДАВРИНИНГ АДАБИЙ ЖАНРИ СИФАТИДА

Abstract

Сийра илк ислом даврининг адабий жанри бўлиб, “ҳаёт йўли”, “турмуш тарзи” маъноларини билдириб, сийра “сунна” (одат) сўзи билан маънодошдир. Дастлабки сийра, ибн ал-Муқаффа (102-39/720-56) Эрон подшоҳлари тарихини паҳлавий тилидан “Сийари мулки ажам” (Ажам шоҳи сийралари) номи остида ёзилганлиги манбалардан маълум. Кейинчалик шу йўналишда Авона ибн ал-Ҳаким (ваф.147/764) “Сийрат Муовия ва бани Умаййа” (Муовия ва Бану Умаййа тарихи), имом Насавийнинг “Сийрату султон Жалол ад-Дин Манкбурни”, Софий ар-Раҳмон ал-Муборакфурийнинг “Равзатул анвор фи сийрат ал-Набий ал-Мухтор”, Абон ибн Абдулҳамид ал-Лоҳиқий (ваф.200/815) эса, “Сират Ардашер” ва “Сират Ануширавон” номли асарлар битган. Сийраларни ўзбек халқ оғзаки ижоди намунасидаги “Алпомиш”, “Гўрўғли” каби достонларга қиёслаш мумкин.