ДАСТЛАБКИ ТЕРГОВ ОРГАНЛАРИНИНГ ҒАЙРИҚОНУНИЙ ХАТТИ-ҲАРАКАТЛАРИ ОҚИБАТИДА ЕТКАЗИЛГАН ЗАРАРНИ ҚОПЛАШ СУБИНСТИТУТИНИНГ ТУШУНЧАСИ
Keywords:
Калит сўзлар: дастлабки тергов органлари, давлатнинг фуқаролик-ҳуқуқий жавобгарлиги, зарарни қоплаш, реабилитация, деликт мажбурияти, давлатнинг махсус деликт жавобгарлиги, жиноят-процессуал реабилитация, объектив жавобгарлик, маънавий зарар, моддий зарар, инсон ҳуқуқлари, компенсация, ҳуқуқий давлат, қиёсий-ҳуқуқий таҳлил, давлат хазинаси, жиноий таъқиб, фуқаролик ҳуқуқи, жиноят процесси, ҳуқуқий кафолатлар, субинститут.Abstract
Аннотация. Мақолада дастлабки тергов органларининг ғайриқонуний қарорлари, ҳаракатлари ёки ҳаракатсизлиги натижасида етказилган зарарни қоплаш субинститутининг ҳуқуқий табиати, тушунчаси ва фуқаролик ҳуқуқи тизимидаги ўрни тадқиқ этилган. Ушбу субинститутнинг давлатнинг махсус деликт жавобгарлиги ҳамда жиноят-процессуал реабилитация институти билан ўзаро боғлиқлиги назарий ва амалий жиҳатдан таҳлил қилинган. Германия, Франция, Россия Федерацияси, АҚШ ва Англия қонунчилиги ҳамда халқаро-ҳуқуқий ҳужжатлар асосида қиёсий-ҳуқуқий таҳлил ўтказилиб, мазкур давлатларда зарарни қоплашнинг ҳуқуқий асослари, шартлари ва ўзига хос хусусиятлари ёритилган. Шунингдек, Hans-Joachim Rudolphi, Jean Pradel, А.П. Рыжаков, Т.Г. Морщакова, Е.А. Суханов ва В.В. Ярковнинг илмий қарашлари таҳлил қилиниб, уларнинг ёндашувларига нисбатан муаллифлик нуқтаи назаридан полемик муносабат билдирилган. Тадқиқот натижасида мазкур институт оддий деликт жавобгарлиги ёки фақат жиноят-процессуал реабилитация институти сифатида эмас, балки фуқаролик ҳуқуқи, жиноят процесси ва инсон ҳуқуқлари ҳуқуқи кесишмасида шаклланган мустақил комплекс ҳуқуқий субинститут сифатида баҳоланган ҳамда Ўзбекистон Республикаси қонунчилигини такомиллаштириш бўйича илмий таклифлар илгари сурилган.
