IJTIMOIY-EMOTSIONAL YONDASHUVLAR ASOSIDA BO‘LAJAK PEDAGOGLARNING KOMMUNIKATIV KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISHNING NAZARIY-METODIK ASOSLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: kommunikativ kompetentlik, ijtimoiy-emotsional yondashuv, nazariy-metodik asos, emotsional intellekt, kompetensiyaviy yondashuv, refleksiya, bo‘lajak pedagog, metodik tizim., Ключевые слова: коммуникативная компетентность, социально-эмоциональный подход, теоретико-методическая основа, эмоциональный интеллект, компетентностный подход, рефлексия, будущий педагог, методическая система., Key words: communicative competence, social-emotional approach, theoretical and methodological foundation, emotional intelligence, competence-based approach, reflection, future teacher, methodological system.Abstract
Annotatsiya. Maqolada ijtimoiy-emotsional yondashuv asosida bo‘lajak pedagoglarning kommunikativ kompetentligini rivojlantirish metodikasini takomillashtirishning nazariy-metodik asoslari aniqlanadi. Muallif tomonidan “kommunikativ kompetentlik” va “ijtimoiy-emotsional yondashuv” tushunchalarining ishchi ta’riflari berilib, ularning o‘zaro bog‘liqligi asoslanadi. Tadqiqotda kommunikativ kompetentlik konsepsiyasi, o‘z-o‘zini belgilash nazariyasi, emotsional intellektning qobiliyat modeli, madaniy-tarixiy va ijtimoiy o‘rganish nazariyalari qiyosiy tahlil qilinib, beshta metodologik yondashuv hamda yettita tamoyil ajratiladi. Kommunikativ kompetentlikning kognitiv, emotsional, ijtimoiy, faoliyat va refleksiv komponentlaridan iborat tuzilmasi asoslanib, har bir komponentning ijtimoiy-emotsional kompetensiyalar bilan bog‘lanishi jadval shaklida tizimlashtiriladi. Olingan natijalar bo‘lajak pedagoglarni tayyorlash amaliyotida metodik tizimni loyihalash uchun nazariy zamin yaratadi.
Аннотация. В статье определяются теоретико-методические основы совершенствования методики развития коммуникативной компетентности будущих педагогов на основе социально-эмоционального подхода. Автором предложены рабочие определения понятий «коммуникативная компетентность» и «социально-эмоциональный подход», обоснована их взаимосвязь. На основе сопоставительного анализа концепции коммуникативной компетентности, теории самодетерминации, модели эмоционального интеллекта как способности, культурно-исторической теории и теории социального научения выделены пять методологических подходов и семь принципов. Обоснована структура коммуникативной компетентности, включающая когнитивный, эмоциональный, социальный, деятельностный и рефлексивный компоненты; связь каждого компонента с социально-эмоциональными компетенциями систематизирована в виде таблицы.
Abstract. The article defines the theoretical and methodological foundations for improving the methodology of developing future teachers’ communicative competence on the basis of the social-emotional approach. Working definitions of the concepts of “communicative competence” and “social-emotional approach” are proposed and their interrelation is substantiated. Through a comparative analysis of the concept of communicative competence, self-determination theory, the ability model of emotional intelligence, cultural-historical theory and social learning theory, five methodological approaches and seven principles are identified. The structure of communicative competence comprising cognitive, emotional, social, activity and reflective components is substantiated, and the link between each component and social-emotional competencies is systematised in a table.