МОРФОМЕТРИЧЕСКИЕ ИЗМЕНЕНИЯ МАТКИ ПОСЛЕ ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНОГО ПОВРЕЖДЕНИЯ ПЕЧЕНИ У БЕЛЫХ КРЫС РАЗНОГО ВОЗРАСТА

Authors

  • Олимова Азиза Зокировна Author

Keywords:

Ключевые слова: матка, повреждение печени, морфометрия, эндометрий, миометрий, маточные железы, сосуды, белые крысы, возрастные изменения., Kalit so‘zlar: eksperimental jigar shikastlanishi, bachadon, urg‘ochi oq kalamushlar, endometriy, miometriy, perimetriy, bachadon bezlari, morfometriya, gistologiya, yoshga bog‘liq o‘zgarishlar, geliotrin., Keywords: experimental liver injury, uterus, female albino rats, endometrium, myometrium, perimetrium, uterine glands, morphometry, histology, age-related changes, heliotrine.

Abstract

В работе представлены результаты сравнительного морфометрического исследования матки у 3- и 9-месячных самок белых крыс после экспериментального повреждения печени. Экспериментальную гепатотоксическую модель воспроизводили однократным подкожным введением гелиотрина в дозе 25 мг/100 г массы тела. Проведена оценка толщины стенки матки, эндометрия, миометрия и периметрия, высоты поверхностного эпителия, толщины стромы, диаметра и плотности маточных желез, диаметра мышечных волокон и кровеносных сосудов. Установлено, что повреждение печени сопровождается уменьшением большинства морфометрических показателей матки и одновременным увеличением диаметра сосудов. У 3-месячных животных толщина стенки матки снижалась с 950±18 до 875±17 мкм, а у 9-месячных — с 1045±20 до 925±19 мкм. Диаметр маточных желез уменьшался соответственно с 27,4±0,7 до 23,8±0,6 мкм и с 30,4±0,8 до 25,7±0,7 мкм. Диаметр сосудов увеличивался с 40,6±1,1 до 46,8±1,2 мкм и с 45,3±1,2 до 53,6±1,4 мкм. Изменения были более выражены у 9-месячных животных.

Ushbu tadqiqotda eksperimental jigar shikastlanishidan keyin 3 va 9 oylik urg‘ochi oq kalamushlar bachadonining morfologik va morfometrik o‘zgarishlari qiyosiy jihatdan o‘rganildi. Jigar shikastlanishi 25 mg/100 g tana vazniga miqdorda geliotrinni bir martalik teri ostiga yuborish orqali modellashtirildi. Bachadon to‘qimalari gistologik usulda tekshirilib, morfometrik ko‘rsatkichlar QuPath 0.5.1 dasturi yordamida baholandi. Nazorat guruhida bachadon devorining umumiy qalinligi 3 oylik hayvonlarda 950±18 mkm, 9 oylik hayvonlarda esa 1045±20 mkm ni tashkil etdi. Eksperimental guruhlarda ushbu ko‘rsatkich mos ravishda 875±17 va 925±19 mkm gacha kamaydi. Endometriy qalinligi nazorat guruhida 181±4 va 202±5 mkm bo‘lgan bo‘lsa, eksperimental guruhlarda 158±4 va 171±4 mkm ni tashkil etdi. Yuzaki epiteliy balandligi mos ravishda 17.8±0.3 va 18.2±0.3 mkm gacha kamayib, nazorat bilan taqqoslaganda p<0.001 darajasida statistik ahamiyatga ega bo‘ldi. Bachadon bezlari diametri 3 oylik hayvonlarda 27.4±0.7 mkm dan 23.8±0.6 mkm gacha, 9 oylik hayvonlarda esa 30.4±0.8 mkm dan 25.7±0.7 mkm gacha kamaydi (p<0.001). Bezlar zichligi mos ravishda 21.3±0.8 dan 17.6±0.7 bez/mm² va 19.8±0.7 dan 15.2±0.6 bez/mm² gacha pasaydi. Aksincha, qon tomirlari diametri 40.6±1.1 dan 46.8±1.2 mkm gacha hamda 45.3±1.2 dan 53.6±1.4 mkm gacha oshdi. Olingan natijalar eksperimental jigar shikastlanishi bachadonning barcha asosiy strukturaviy qatlamlarida morfometrik qayta tuzilishga olib kelishini ko‘rsatdi. Aniqlangan o‘zgarishlar 9 oylik hayvonlarda 3 oylik hayvonlarga nisbatan yaqqolroq namoyon bo‘ldi.

This study comparatively evaluated morphological and morphometric changes in the uterus of 3- and 9-month-old female albino rats following experimental liver injury. Liver injury was induced by a single subcutaneous administration of heliotrine at a dose of 25 mg/100 g body weight. Uterine tissues were examined histologically, and morphometric parameters were assessed using QuPath 0.5.1 software. In the control groups, total uterine wall thickness was 950±18 μm in 3-month-old animals and 1045±20 μm in 9-month-old animals. Following experimental liver injury, these values decreased to 875±17 and 925±19 μm, respectively. Endometrial thickness decreased from 181±4 and 202±5 μm in the controls to 158±4 and 171±4 μm in the experimental groups. Surface epithelial height decreased to 17.8±0.3 and 18.2±0.3 μm, respectively, with statistically significant differences compared with the controls (p<0.001). The diameter of uterine glands decreased from 27.4±0.7 to 23.8±0.6 μm in 3-month-old animals and from 30.4±0.8 to 25.7±0.7 μm in 9-month-old animals (p<0.001). Gland density decreased from 21.3±0.8 to 17.6±0.7 glands/mm² and from 19.8±0.7 to 15.2±0.6 glands/mm², respectively. In contrast, vessel diameter increased from 40.6±1.1 to 46.8±1.2 μm in 3-month-old animals and from 45.3±1.2 to 53.6±1.4 μm in 9-month-old animals. The findings demonstrate that experimental liver injury induces morphometric remodeling of the major structural compartments of the uterus. The observed changes were more pronounced in 9-month-old animals than in 3-month-old animals, indicating an age-dependent response of the uterine tissue to liver injury.

References

Published

2026-09-22