YASHIL IQTISODIYOTGA O'TISHNING MAKROIQTISODIY SAMARADORLIGI: UGLEROD SOLIG'I VA YASHIL SUBSIDIYALAR TA'SIRINI MODELLASHTIRISH
Keywords:
Kalit so'zlar: yashil iqtisodiyot, uglerod solig'i, yashil subsidiyalar, makroiqtisodiy tahlil, energiya o'tishi, CO₂ emissiyasi, barqaror rivojlanish, ssenariy modellashtirish., Keywords: green economy, carbon tax, green subsidies, macroeconomic analysis, energy transition, CO₂ emissions, sustainable development, scenario modeling., Ключевые слова: зелёная экономика, углеродный налог, зелёные субсидии, макроэкономический анализ, энергетический переход, выбросы CO₂, устойчивое развитие, сценарное моделирование.Abstract
Ushbu maqolada yashil iqtisodiyotga o'tish jarayonida uglerod solig'i va yashil subsidiyalar siyosatining makroiqtisodiy oqibatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot 2020–2025 yillar davomida bir qator rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlar misolida o'tkazilgan bo'lib, iqtisodiy o'sish, bandlik, energiya narxlari hamda CO₂ emissiyasi kamaytirish natijalari qiyosiy usulda ko'rib chiqiladi. Maqolada uchta asosiy siyosiy ssenariy modellashtirilib, ularning iqtisodiy samaradorligi baholanadi: faqat fiskal vositalar (uglerod solig'i), faqat rag'batlantiruvchi vositalar (yashil subsidiyalar) va ikkalasining kombinatsiyasi. Xalqaro tajriba, jumladan Shvetsiya, Germaniya, Kanada va Xitoy ko'rsatkichlari asos sifatida olingan. Natijalar shuni ko'rsatadiki, kombinatsiyalangan siyosiy yondashuv eng yuqori samaradorlikni ta'minlaydi: YaIM 1,8% ga oshadi, CO₂ emissiyasi 21% ga kamayadi va 4,8 million yangi ish o'rni yaratiladiki, bu O'zbekiston uchun ham amaliy yo'nalish sifatida tavsiya etiladi.
This article examines the macroeconomic consequences of carbon tax and green subsidy policies in the context of transitioning to a green economy. The study is based on comparative data from several developed and developing countries over the period 2020–2025 and analyzes economic growth indicators, employment, energy prices, and CO₂ emission reductions. Three key policy scenarios are modeled and evaluated for economic efficiency: carbon tax only (fiscal tool), green subsidies only (incentive-based tool), and their combination. International experience from Sweden, Germany, Canada, and China serves as the empirical base. Results indicate that a combined policy approach yields the highest efficiency: GDP grows by 1.8%, CO₂ emissions fall by 21%, and 4.8 million new jobs are created. The study concludes with practical recommendations applicable to Uzbekistan's green transition pathway.
В данной статье анализируются макроэкономические последствия политики углеродного налога и зелёных субсидий в контексте перехода к зелёной экономике. Исследование основано на сравнительных данных ряда развитых и развивающихся стран за 2020–2025 годы и охватывает показатели экономического роста, занятости, цен на энергоносители и сокращения выбросов CO₂. Моделируются три ключевых политических сценария и оценивается их экономическая эффективность: только углеродный налог (фискальный инструмент), только зелёные субсидии (стимулирующий инструмент) и их комбинация. Эмпирической основой служит международный опыт Швеции, Германии, Канады и Китая. Результаты показывают, что комбинированный подход обеспечивает наибольшую эффективность: ВВП растёт на 1,8%, выбросы CO₂ снижаются на 21%, создаётся 4,8 млн новых рабочих мест. Статья завершается практическими рекомендациями для Узбекистана.