(untitled) (ZAMONAVIY TARAQQIYOT VA FAN: 21-ASR YONDASHUVLARI, 2026)
Hududiy iqtisodiy o’sish nazariyasida markaziy o’rinni aglomeratsion eksternaliyalar (agglomeration externalities) — firmalar shunchaki o’z tarmoqlaridagi boshqa firmalar bilan jismonan yaqin joylashgani tufayli mutlaqo bepul oladigan tashqi effektlar tushunchasi egallaydi. Eksternaliyalar bozor mexanizmlari orqali resurslar xarajatlarining pasayishi bilan bog’liq bo’lgan pul ko’rinishidagi (pecuniary externalities) va bilim hamda g’oyalarning nomoddiy almashinuvi bilan bog’liq bo’lgan texnologik (technological externalities) eksternaliyalarga bo’linadi. Aynan texnologik eksternaliyalar yoki bilimlarning tarqalishi (knowledge spillovers) endogen iqtisodiy o’sishning asosiy dvigateli sifatida e’tirof etilgan. Biroq, hududiy fanda aynan qanday fazoviy-tarmoq tarkibi ushbu tarqalishlarni maksimallashtirishi borasida chuqur nazariy ziddiyat mavjud. Bu ziddiyat MAR-eksternaliyalari va Jekobs eksternaliyalari tarafdorlari o’rtasidagi bahslarda namoyon bo’ladi.