ABDULHAMID CHO‘LPON IJODIDA MILLIY UYG‘ONISH, ERKINLIK VA MA’RIFATPARVARLIK G‘OYALARINING ILMIY-NAZARIY TAHLILI (ZAMONAVIY TARAQQIYOT VA FAN: 21-ASR YONDASHUVLARI, 2026)
Ushbu ilmiy maqola XX asr o‘zbek adabiyotining eng yorqin namoyandalaridan biri, jadidchilik harakatining yetakchi vakili Abdulhamid Sulaymon o‘g‘li Cho‘lpon ijodiy merosini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotning asosiy maqsadi — adib she’riyati, nasri hamda tarjimonlik faoliyatida ilgari surilgan ozodlik, milliy uyg‘onish va ma’naviy qadriyatlar masalalarini ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilishdir. Maqolada tarixiy-qiyosiy, biografik hamda germenevtik tahlil usullaridan foydalanildi. Natijada Cho‘lponning nafaqat shoir va yozuvchi, balki millat dardini ifodalovchi yirik mutafakkir sifatidagi o‘rni dalillar asosida ko‘rsatib berildi. Xususan, uning “Kecha va kunduz” romani misolida jamiyatdagi ijtimoiy tengsizlik, mustamlaka davrining fojialari va inson erki muammolari ochib berilgan. Adibning rus va jahon adabiyotidan qilgan tarjimalarining o‘zbek adabiy tili taraqqiyotidagi ahamiyati asoslangan. Xulosa o‘rnida, adib asarlarining bugungi yosh avlodni vatanparvarlik va mustaqil tafakkur ruhida tarbiyalashdagi beqiyos amaliy ahamiyati hamda uni oliy ta’lim tizimida o‘qitish bo‘yicha metodik tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Keywords: Abdulhamid Cho‘lpon, o‘zbek adabiyoti, jadidchilik harakati, milliy uyg‘onish, erkinlik g‘oyalari, “Kecha va kunduz”, adabiy tahlil, ma’rifatparvarlik.