REANIMATSIYA BO‘LIMIDAGI BEMORLARDA O‘TKIR BUYRAK SHIKASTLANISHI RIVOJLANISHINING ASOSIY XAVF OMILLARI (ZAMONAVIY TARAQQIYOT VA FAN: 21-ASR YONDASHUVLARI, 2026)
O‘tkir buyrak shikastlanishi reanimatsiya va intensiv davolash bo‘limlarida kuzatiladigan eng og‘ir patologik holatlardan biri bo‘lib, bemorlarning kasallik kechishi va yakuniy natijasiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Mazkur holat buyraklarning ekskretor, regulyator va metabolik faoliyatining qisqa vaqt ichida buzilishi bilan tavsiflanadi hamda suv-elektrolit muvozanati, kislota-ishqor holati va azot almashinuvi mahsulotlarining organizmdan chiqarilishida jiddiy o‘zgarishlarga olib keladi. Reanimatsiya bo‘limlarida davolanayotgan bemorlarda o‘tkir buyrak shikastlanishi ko‘pincha sepsis, septik shok, politravma, kuyish kasalligi, massiv qon yo‘qotish, og‘ir jarrohlik aralashuvlari, yurak-qon tomir yetishmovchiligi va ko‘p a’zoli yetishmovchilik sindromi fonida rivojlanadi. Ushbu holatlarda buyrak to‘qimasining gipoperfuziyasi, buyrak qon aylanishining buzilishi, naychalar epiteliysining ishemik va toksik shikastlanishi asosiy patogenetik mexanizmlar hisoblanadi.
Keywords: Reanimatsiya va intensiv davolash bo‘limida davolanayotgan bemorlarda o‘tkir buyrak shikastlanishi rivojlanishining asosiy xavf omillarini aniqlash, ushbu omillarning buyrak faoliyati buzilishining og‘irlik darajasi, kechishi va klinik natijalariga ta’sirini baholash, gemodinamik buzilishlar, sepsis, ko‘p a’zoli yetishmovchilik sindromi, nefrotoksik dori vositalari qo‘llanilishi, gipovolemiya, arterial gipotenziya hamda yondosh somatik kasalliklarning o‘tkir buyrak shikastlanishi rivojlanishidagi o‘rnini o‘rganish va yuqori xavf guruhiga mansub bemorlarni erta aniqlash imkoniyatlarini takomillashtirish.