SHOSHILINCH JARROHLIK AMALIYOTLARIDA ASPIRATSIYA XAVFINI KAMAYTIRISHGA QARATILGAN ANESTEZIOLOGIK CHORA-TADBIRLARNING O‘RNI (ZAMONAVIY TARAQQIYOT VA FAN: 21-ASR YONDASHUVLARI, 2026)
Shoshilinch jarrohlik amaliyotlari anesteziologiya va reanimatologiya amaliyotida eng yuqori xavf darajasiga ega klinik holatlardan biri hisoblanadi. Bunday bemorlarda aspiratsion asoratlar rivojlanish ehtimoli sezilarli darajada yuqori bo‘lib, bu holat ko‘pincha og‘ir respirator buzilishlar, aspiratsion pnevmoniya, o‘pka shikastlanishi hamda hayot uchun xavfli gipoksiya bilan yakunlanishi mumkin. Aspiratsiya xavfi ayniqsa me’da to‘liq bo‘shatilmagan, ichak tutilishi, qorin bo‘shlig‘i o‘tkir jarrohlik kasalliklari, travma, hushning buzilishi va shok holatlarida yanada ortadi. Anesteziya induksiyasi davri, ya’ni bemor hushidan ketganidan to nafas yo‘llari ishonchli himoya qilinmaguncha bo‘lgan vaqt oralig‘i aspiratsiya uchun eng xavfli bosqich hisoblanadi. Ushbu davrda hiqildoq reflekslarining susayishi va nafas yo‘llari himoya mexanizmlarining yo‘qolishi me’da tarkibining traxeya va bronxlarga tushishiga sharoit yaratadi. Ayniqsa shoshilinch holatlarda bemorning oldindan to‘liq tayyorlanmaganligi sababli bu xavf yanada kuchayadi. Shu bois zamonaviy anesteziologiya amaliyotida aspiratsiya xavfini kamaytirishga qaratilgan chora-tadbirlar alohida ahamiyat kasb etadi. Bular qatoriga bemorni individual baholash, me’da kislotasini kamaytiruvchi va me’da bo‘shashini tezlashtiruvchi dori vositalarini qo‘llash, yetarli darajada kislorod zaxirasini ta’minlash hamda tezkor intubatsiya usulini qo‘llash kiradi.
Keywords: Ushbu tadqiqotning maqsadi shoshilinch jarrohlik amaliyotlarida bemorlarda aspiratsiya xavfini kamaytirishga qaratilgan anesteziologik chora-tadbirlarning klinik samaradorligini o‘rganish va ularning amaliyotdagi o‘rnini baholashdan iborat. Shu bilan birga, anesteziya induksiyasi davrida aspiratsiya rivojlanishiga olib keluvchi asosiy xavf omillarini aniqlash va ularni erta baholash imkoniyatlarini tahlil qilish ko‘zda tutiladi.