TALABALARNING RAQAMLI KOMPETENTLIGI KOMPONENTLARINI RIVOJLANTIRISHDA ADAPTIV TAʻLIM MODULLARI TIZIMI
Keywords:
Kalit soʻzlar: raqamli kompetentlik, adaptiv taʻlim, oʻquv moduli, ustuvorlik indeksi, individual taʻlim trayektoriyasi, DigComp.Abstract
Kirish. Raqamli kompetentlikni faqat baholash uni rivojlantirmaydi: diagnostika natijasi talabaning keyingi oʻquv faoliyatini oʻzgartirgandagina kompetentlik oʻsadi. DigComp modeli raqamli kompetentlikni besh sohada - axborot va maʻlumotlar savodxonligi, kommunikatsiya va hamkorlik, kontent yaratish, xavfsizlik hamda muammolarni hal qilish sohalarida ifodalaydi [1], UNESCO yondashuvi esa ularni xalqaro taqqoslanadigan indikatorlar bilan oʻlchashni taklif qiladi [2]. Amaliyotda esa barcha talabalarga bir xil mazmun beriladi, holbuki ularning boshlangʻich tayyorgarligi komponentlar boʻyicha turlicha: talaba axborot bilan ishlashda kuchli, kontent yaratishda esa ortda boʻlishi mumkin.
Shaxsiylashtirilgan adaptiv taʻlim oʻquv mazmunini talabaning joriy natijasiga moslashtiradi va oliy taʻlimdagi tadqiqotlarda oʻquv natijalariga ijobiy taʻsiri qayd etilgan [3; 4; 5]. Biroq mavjud tizimlar odatda fan bilimiga moslashadi; raqamli kompetentlikning alohida komponentlari boʻyicha vaznlangan moslashtirish va baholash natijasini oʻquv vaqtini taqsimlashga bevosita bogʻlovchi hisoblash mexanizmi yetarli ishlab chiqilmagan.
References
1. Vuorikari R., Kluzer S., Punie Y. DigComp 2.2: The Digital Competence Framework for Citizens. Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2022. DOI: 10.2760/115376.
2. Law N., Woo D., de la Torre J., Wong G. A Global Framework of Reference on Digital Literacy Skills for Indicator 4.4.2. UNESCO Institute for Statistics, 2018. UIS/2018/ICT/IP51.
3. du Plooy E., Casteleijn D., Franzsen D. Personalized adaptive learning in higher education: A scoping review. Heliyon, 2024, Vol. 10, e39630. DOI: 10.1016/j.heliyon.2024.e39630.
4. Wang X., Maeda Y., Chang H.-H. Development and techniques in learner model in adaptive e-learning system: A systematic review. Computers & Education, 2025, Vol. 225, 105184. DOI: 10.1016/j.compedu.2024.105184.
5. Hooshyar D. et al. The effectiveness of personalized technology-enhanced learning in higher education: A meta-analysis with association rule mining. Computers & Education, 2024, Vol. 223, 105169. DOI: 10.1016/j.compedu.2024.105169.
6. Ferrari A. DIGCOMP: A Framework for Developing and Understanding Digital Competence in Europe. Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2013. DOI: 10.2788/52966.
7. Hattie J., Timperley H. The power of feedback. Review of Educational Research, 2007, Vol. 77, No. 1, pp. 81–112.
8. Hake R.R. Interactive-engagement versus traditional methods: A six-thousand-student survey of mechanics test data for introductory physics courses. American Journal of Physics, 1998, Vol. 66, No. 1, pp. 64–74.
