O‘ZBEK XALQ DOSTONLARIDA OILAVIY QADRIYATLAR VA QAHRAMONLIK TAQDIRINING BADIIY IFODASI
Keywords:
o‘zbek folklori, xalq dostoni, “Rustamxon”, “Malika ayyor”, oilaviy qadriyatlar, qarindoshlik, farzandlik burchi, qahramon taqdiri, epik syujet, poetika, qiyosiy-tipologik tahlil, folklor motivi, milliy an’ana.Abstract
Mazkur tezisda o‘zbek xalq dostonlarining muhim poetik qatlamlaridan biri bo‘lgan oilaviy qadriyatlar, qarindoshlik munosabatlari va qahramon taqdirining shakllanish jarayoni “Rustamxon” hamda “Malika ayyor” dostonlari misolida tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy e’tibori alohida personaj obrazini tavsiflashga emas, balki epik voqelikda oila, qarindoshlik, farzandlik burchi, ota-ona roziligi, nikoh, sadoqat va avlod davomiyligi kabi qadriyatlarning syujet hamda kompozitsiyani tashkil etishdagi vazifasiga qaratiladi. Dostonlarda qahramonning individual tanlovi ko‘pincha jamoaviy qadriyatlar bilan to‘qnashadi yoki ular bilan uyg‘unlashadi. Shu jihatdan oilaviy munosabatlar qahramonning ma’naviy sinovlardan o‘tishi, safarga chiqishi, qaror qabul qilishi va o‘zligini anglashida muhim poetik omil sifatida namoyon bo‘ladi.
