INTENSIV TERAPIYA BO‘LIMIDA OG‘IR BEMORLARDA DELIRIYNI ERTA ANIQLASH VA PROFILAKTIKA QILISH
Keywords:
Intensiv terapiya bo‘limida davolanayotgan og‘ir bemorlarda deliriyning rivojlanish xavf omillarini aniqlash, uni erta bosqichda standartlashtirilgan klinik baholash mezonlari asosida aniqlash hamda farmakologik bo‘lmagan profilaktik tadbirlarning samaradorligini baholashdan iborat. Tadqiqot davomida bemorlarda deliriyning klinik shakllari va rivojlanish vaqtini, sedatsiya chuqurligi, og‘riq darajasi, mexanik ventilyatsiya davomiyligi, sepsis, gipoksemiya va metabolik buzilishlar bilan bog‘liqligini baholash, shuningdek, erta skrining va kompleks profilaktika choralarining deliriy uchrashish chastotasiga ta’sirini aniqlash ko‘zda tutiladi.Abstract
Deliriy intensiv terapiya bo‘limida davolanayotgan og‘ir bemorlarda tez-tez uchraydigan o‘tkir neyropsixiatrik sindrom bo‘lib, diqqat va idrokning buzilishi, ong holatining o‘zgarishi, fikrlashning dezorganizatsiyasi hamda holatning sutka davomida o‘zgarib turishi bilan namoyon bo‘ladi. Uning rivojlanishi ko‘pincha og‘ir infeksiya, sepsis, nafas yetishmovchiligi, gipoksemiya, metabolik buzilishlar, og‘riq, uyquning buzilishi va markaziy nerv tizimiga ta’sir qiluvchi dori vositalaridan foydalanish bilan bog‘liq. Reanimatsiya amaliyotida deliriy rivojlanishini faqat psixiatrik holat sifatida baholash noto‘g‘ri bo‘lib, u ko‘pincha asosiy kasallikning og‘irlashishi va miya faoliyatining ikkilamchi disfunksiyasini aks ettiruvchi klinik belgi hisoblanadi. Ayniqsa, mexanik ventilyatsiyadagi, sepsis va ko‘p a’zoli yetishmovchilik bilan kechayotgan bemorlarda deliriy rivojlanish xavfi yuqori bo‘ladi. Deliriy paydo bo‘lishi bemorning mexanik ventilyatsiyada qolish muddatining uzayishi, intensiv terapiya bo‘limida davolanish davomiyligining ortishi va funksional tiklanishning sekinlashishi bilan bog‘liq. Deliriyni erta aniqlashning asosiy muammolaridan biri uning klinik ko‘rinishlarining turlicha bo‘lishidir. Giperaktiv shaklda psixomotor qo‘zg‘alish, agressiv xatti-harakat va tibbiy moslamalarni olib tashlashga urinishlar ustun bo‘lsa, gipoaktiv shaklda bemorning harakatchanligi pasayishi, uyquchanlik va tashqi ta’sirlarga javobning susayishi kuzatiladi.
