“TURKISTON JADIDCHILIGIDA DINIY-MAISHIY MAROSIMLAR VA URF-ODATLARNING IJTIMOIY-ANTROPOLOGIK TALQINI (SAMARQAND MAKTABI MISOLIDA)”
Keywords:
Samarqand jadidchilik maktabi, ijtimoiy antropologiya, etnologiya, diniy-maishiy marosimlar, urf-odatlar, Mahmudxoʻja Behbudiy, kollektiv xotira, ratsionalizatsiya, madaniyat transformatsiyasiAbstract
Ushbu maqolada XX asr boshlarida Turkiston, xususan Samarqand jadidchilik maktabi vakillari (M.Behbudiy, H.Muin, S.Ajziy, S.Alizoda va b.) ilmiy-publitsistik va badiiy merosida diniy-maishiy marosimlar hamda urf-odatlarga berilgan baho ijtimoiy-antropologik nuqtai nazardan tahlil etilgan. Tadqiqotda toʻy, taʼziya va mavlid kabi maishiy marosimlardagi dabdababozlik va isrofgarchilikning jamiyat iqtisodiy-ijtimoiy tuzilmasi hamda tabaqalanishiga taʼsiri ochib berilgan. Jadidlarning marosimlarni soddalashtirish, ratsionalizatsiyalash hamda maishiy madaniyatni modernizatsiyalash borasidagi gʻoyalari jamiyatning ijtimoiy-institutsional strukturasini isloh qilishga qaratilgan amaliy-antropologik dastur sifatida baholangan. Shuningdek, jadidlar merosining zamonaviy Oʻzbekiston jamiyatida oilaviy marosimlarni tartibga solish va milliy oʻzlikni anglashdagi ilmiy-amaliy ahamiyati koʻrsatib oʻtilgan.
