INNOVATSION SAMARADORLIK TUSHUNCHASI VA UNI BAHOLASH MEZONLARI

Abstract

Innovatsion samaradorlik tushunchasi zamonaviy iqtisodiyotda korxonalar va milliy iqtisodiyot rivojlanishini baholashda muhim o‘rin tutadi. Raqobat kuchayib borayotgan sharoitda innovatsiyalarni joriy etishning o‘zi yetarli emas, balki ularning iqtisodiy natijadorligi ham asosiy mezon sifatida qaraladi. Innovatsion samaradorlik korxona tomonidan amalga oshirilgan innovatsion faoliyat natijasida olingan iqtisodiy, texnik va ijtimoiy foydaning sarflangan resurslarga nisbati sifatida talqin etiladi. Bu tushuncha innovatsion loyihalarning nafaqat ilmiy yangilik darajasini, balki ularning amaliy iqtisodiy qiymatini ham ifodalaydi.

Innovatsion samaradorlikni baholash korxonalarga qaysi innovatsion loyihalar foydali ekanini aniqlash, resurslarni to‘g‘ri taqsimlash va strategik qarorlar qabul qilish imkonini beradi [1]. Innovatsion faoliyat odatda yuqori xavf va katta investitsiyalar bilan bog‘liq bo‘lganligi sababli, uning samaradorligini to‘g‘ri baholash korxona barqarorligi uchun juda muhimdir. Jahon amaliyotida innovatsion samaradorlikni baholashda iqtisodiy, texnik va ijtimoiy mezonlar uyg‘un holda qo‘llaniladi. Innovatsion samaradorlikning iqtisodiy mazmuni, avvalo, daromadlarning oshishi va xarajatlarning kamayishi bilan belgilanadi. Korxona tomonidan joriy etilgan yangi texnologiyalar ishlab chiqarish tannarxini kamaytirsa, mehnat unumdorligini oshirsa va foyda miqdorini ko‘paytirsa, bunday innovatsiyalar yuqori samarali hisoblanadi. Masalan, avtomatlashtirilgan ishlab chiqarish tizimlari joriy etilganda ishchi kuchiga bo‘lgan ehtiyoj kamayadi, ishlab chiqarish tezligi oshadi va xatolar soni qisqaradi.