DUNYO MIGRATSIYA SIYOSATIDAGI GLOBAL TRENDLAR VA UNING ISTIQBOLLARI

Authors

  • Samandarov Samandar Author

Abstract

Xalqaro migratsiya XX asr oxiri va XXI asr boshlarida jahon ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarining eng muhim tarkibiy qismlaridan biriga aylandi. Dunyo bo‘ylab 280 milliondan ortiq xalqaro migrantning mavjudligi bu hodisaning global miqyosdagi ahamiyatini yaqqol namoyon etadi [1]. Migratsiya nafaqat individual qarorlar natijasi, balki makroiqtisodiy, siyosiy va demografik jarayonlarning mahsulidir.

Zamonaviy dunyoda migratsiya siyosati murakkab va ko‘p qirrali muammoga aylangan. Bir tomondan, rivojlangan mamlakatlarning “qarishi” va mehnat taqchilligi muammolari bilan kurashmoqda; boshqa tomondan, rivojlanayotgan mamlakatlar o‘z fuqarolarining xorijga ketishidan olingan foyda va yo‘qotishlarni muvozanatlashtirish bilan band. De Haas (2010) ta’kidlaganidek, migratsiya siyosatini to‘g‘ri shakllantirish barcha manfaatdor tomonlar uchun “win-win” natijasini ta’minlashi mumkin [2].

Ushbu tezisning maqsadi — jahon migratsiya siyosatidagi asosiy global trendlarni tahlil qilish, ularning evolyutsiyasini kuzatish, turli mintaqalar va mamlakatlar tajribasini o‘rganish va kelajakdagi istiqbollarni baholashdan iborat. O‘zbekiston uchun bu masala ayniqsa dolzarb, chunki mamlakat saqlab qolgan migratsiya oqimlari hajmi va diversifikatsiyasi yangi yondashuvlarni talab qilmoqda.

Migratsiyani tushuntiruvchi bir qancha nazariy yondashuvlar mavjud bo‘lib, ular global migratsiya siyosatini shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi. Klassik neoklassik nazariya migratsiyani ish haqi farqlari bilan tushuntirib, migrantlarni ratsional iqtisodiy subyektlar sifatida ko‘radi [3]. Biroq bu nazariya migratsiyaning ijtimoiy va madaniy omillarini to‘liq hisobga olmaydi.

References

[1] United Nations Department of Economic and Social Affairs (UN DESA). (2020). International Migration 2020 Highlights. New York: United Nations.

[2] de Haas, H. (2010). Migration and Development: A Theoretical Perspective. International Migration Review, 44(1), 227–264.

[3] Todaro, M. P. (1969). A Model of Labor Migration and Urban Unemployment in Less Developed Countries. The American Economic Review, 59(1), 138–148.

[4] Stark, O., & Bloom, D. (1985). The New Economics of Labor Migration. The American Economic Review, 75(2), 173–178.

[5] Massey, D. S., Arango, J., Hugo, G., Kouaouci, A., Pellegrino, A., & Taylor, J. E. (1993). Theories of International Migration: A Review and Appraisal. Population and Development Review, 19(3), 431–466.

[6] Castles, S., & Miller, M. J. (2003). The Age of Migration: International Population Movements in the Modern World (3rd ed.). New York: Guilford Press.

[7] Geddes, A., & Scholten, P. (2016). The Politics of Migration and Immigration in Europe (2nd ed.). London: SAGE Publications.

[8] Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). (2022). Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Cambridge: Cambridge University Press.

[9] Boswell, C., & Geddes, A. (2011). Migration and Mobility in the European Union. Basingstoke: Palgrave Macmillan.

[10] Massey, D. S. (Ed.). (2008). New Faces in New Places: The Changing Geography of American Immigration. New York: Russell Sage Foundation.

[11] International Organization for Migration (IOM). (2023). World Migration Report 2024. Geneva: IOM.

[12] United Nations General Assembly. (2018). Global Compact for Safe, Orderly and Regular Migration. A/RES/73/195. New York: United Nations.

[13] United Nations. (2015). Transforming Our World: The 2030 Agenda for Sustainable Development. A/RES/70/1. New York: United Nations.

[14] World Bank. (2023). Remittances Remain Resilient: Likely to Slow. Migration and Development Brief 38. Washington D.C.: World Bank.

[15] Clemens, M. A. (2011). Economics and Emigration: Trillion-Dollar Bills on the Sidewalk? Journal of Economic Perspectives, 25(3), 83–106.

[16] Coleman, D. (2006). Immigration and Ethnic Change in Low-Fertility Countries: A Third Demographic Transition. Population and Development Review, 32(3), 401–446.

Published

2026-06-13

How to Cite

Samandarov Samandar. (2026). DUNYO MIGRATSIYA SIYOSATIDAGI GLOBAL TRENDLAR VA UNING ISTIQBOLLARI. Ta’limda Raqamli Texnologiyalarni Tadbiq Etishning Zamonaviy Tendensiyalari Va Rivojlanish Omillari, 56(1), 54-57. https://conferns.com/index.php/trt/article/view/1690