MILLIY-MADANIY KONNOTATSIYALI BIRLIKLARNING INGLIZ TILIGA ONLAYN TARJIMASIDA SEMANTIK YO‘QOTISH VA TAHRIR STRATEGIYALARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: milliy-madaniy konnotatsiya, onlayn tarjima, semantik yo‘qotish, tahrir strategiyasi, madaniy realiya, pragmatik moslik, funksional ekvivalent, izohli tarjima, o‘zbek-ingliz tarjimasi.Abstract
Annotatsiya. Mazkur maqolada o‘zbek tilidan ingliz tiliga onlayn tarjima platformalari orqali amalga oshirilgan tarjimalarda milliy-madaniy konnotatsiyali birliklarning berilishi, ularda yuzaga keladigan semantik yo‘qotishlar hamda ularni tahrirlash strategiyalari tahlil qilinadi. Milliy-madaniy konnotatsiyali birliklar xalqning urf-odati, qadriyatlari, mentaliteti, tarixiy xotirasi va nutqiy madaniyati bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan til birliklari hisoblanadi. Bunday birliklarni ingliz tiliga avtomatik tarjima qilish jarayonida ularning lug‘aviy ma’nosi qisman saqlansa-da, ko‘pincha madaniy, emotsional, baholovchi va pragmatik ma’no qatlamlari yo‘qoladi. Maqolada “oq fotiha”, “ko‘z tegmasin”, “hashar”, “mahalla”, “non sindirmoq”, “kelin salom”, “duo olmoq” kabi birliklarning onlayn tarjimada berilishi shartli misollar asosida tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, milliy-madaniy konnotatsiyali birliklarni tahrirlashda funksional ekvivalent tanlash, izohli tarjima, madaniy moslashtirish, transliteratsiya va pragmatik kompensatsiya strategiyalari muhim ahamiyat kasb etadi.
References
1. Baker, M. In Other Words: A Coursebook on Translation. London: Routledge, 1992.
2. Newmark, P. A Textbook of Translation. New York: Prentice Hall, 1988.
3. Nida, E. Toward a Science of Translating. Leiden: Brill, 1964.
4. Komissarov, V.N. Teoriya perevoda. Moskva: Vysshaya shkola, 1990.
5. Бархударов, Л.С. Язык и перевод. Москва: Международные отношения, 1975.
6. G‘afurov, I., Mo‘minov, O., Qambarov, N. Tarjima nazariyasi. Toshkent: Tafakkur bo‘stoni, 2012.
7. Қодиров, П. Тил ва маданият муносабатлари. Тошкент: Fan, 2005.
8. Vermeer, H.J. Skopos and Commission in Translational Action. Heidelberg, 1989.
9. Venuti, L. The Translator’s Invisibility: A History of Translation. London: Routledge, 1995.
10. House, J. Translation Quality Assessment: Past and Present. London: Routledge, 2015.
