SOLIQ TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISHNING IQTISODIY AHAMIYATI

Abstract

Soliq tizimi har qanday davlat iqtisodiyotining eng muhim tarkibiy qismlaridan biri hisoblanadi. Davlatning iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy vazifalarini amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan moliyaviy resurslarning asosiy qismi aynan soliqlar orqali shakllantiriladi. Shu sababli zamonaviy iqtisodiyot sharoitida soliq tizimini takomillashtirish masalasi davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.

Bozor iqtisodiyoti sharoitida soliqlar nafaqat davlat byudjetini daromad bilan ta'minlaydi, balki iqtisodiy jarayonlarni tartibga solish vositasi sifatida ham xizmat qiladi. Soliq stavkalari, imtiyozlar va preferensiyalar orqali davlat investitsiya faolligini rag‘batlantirishi, yangi ish o‘rinlari yaratilishini qo‘llab-quvvatlashi hamda kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni rivojlantirishi mumkin.

So‘nggi yillarda O‘zbekiston Respublikasida soliq tizimini modernizatsiya qilish bo‘yicha keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Xususan, yangi tahrirdagi Soliq kodeksining qabul qilinishi, elektron soliq xizmatlarining joriy etilishi, soliq hisobotlarini onlayn topshirish imkoniyatining yaratilishi hamda soliq ma'murchiligini raqamlashtirish tadbirkorlar uchun qulay sharoit yaratishga xizmat qilmoqda. Natijada soliq organlari faoliyatining shaffofligi ortib, inson omili qisqarib bormoqda.

Raqamli texnologiyalarning joriy etilishi soliq to‘lovchilar va davlat o‘rtasidagi munosabatlarni sezilarli darajada soddalashtirdi. Elektron hisob-fakturalar, onlayn nazorat-kassa mashinalari, elektron deklaratsiyalar va shaxsiy kabinet tizimlari soliq hisobotlarini yuritish jarayonini yengillashtirdi. Bu esa nafaqat vaqt va xarajatlarni tejaydi, balki soliqlarni yashirish holatlarining kamayishiga ham xizmat qiladi.