ХОТИН-ҚИЗЛАРДА РАДИКАЛИЗМГА ҚАРШИ ДИНИЙ-ПСИХОЛОГИК ИММУНИТЕТНИ ШАКЛЛАНТИРИШ
Abstract
Бугунги глобал ахборот маконида инсон онги ва дунёқарашига таъсир кўрсатувчи турли мазмундаги ахборотлар ҳажми тобора ортиб бормоқда. Айниқса, ижтимоий тармоқлар ва интернет платформалари орқали тарқатиладиган сохта, бирёқлама ёки манипулятив диний ахборотлар шахснинг диний тасаввурлари ва ижтимоий қарашларига таъсир кўрсатиши мумкин.
Хотин-қизлар оила, таълим-тарбия ва жамият ҳаётида муҳим ижтимоий-психологик вазифаларни бажариши сабабли уларнинг диний саводхонлиги, психологик барқарорлиги ва ахборотни танқидий баҳолаш қобилиятини ривожлантириш радикал ғоялар профилактикасининг муҳим йўналишларидан бири ҳисобланади.
Радикализмга қарши диний-психологик иммунитетни шахснинг турли радикал ва деструктив ғояларни англаш, уларнинг таъсир механизмларини фарқлаш, эмоционал босим ва манипуляцияга берилмаслик ҳамда мустақил қарор қабул қилиш қобилиятини таъминловчи психологик хусусиятлар мажмуи сифатида қараш мумкин.
Диний-психологик иммунитетни шакллантиришда бир нечта муҳим психологик омиллар мавжуд.
Биринчидан, диний саводхонлик. Диний тушунчаларнинг мазмун-моҳиятини илмий ва ишончли манбалар асосида англаш инсонни сохта диний даъволар ва нотўғри талқинларга нисбатан барқарор қилади.
Иккинчидан, танқидий тафаккур. Хотин-қизларда интернетдаги диний мазмундаги маълумотларнинг манбаси, мақсади ва ишончлилигини баҳолай олиш кўникмасини шакллантириш муҳим. Бу шахсни ҳар қандай ахборотни кўр-кўрона қабул қилишдан ҳимоя қилади.
References
1. Allport G.W. The Nature of Prejudice. -Reading, MA: Addison-Wesley, 1954.
2. Bandura A. Social Learning Theory. -Englewood Cliffs: Prentice-Hall, 1977.
3. Horgan J. The Psychology of Terrorism. -London: Routledge, 2005.
4. Kruglanski A.W., Bélanger J.J., Gunaratna R. The Three Pillars of Radicalization. -Oxford University Press, 2019.
5. Tajfel H., Turner J. C. An Integrative Theory of Intergroup Conflict // The Social Psychology of Intergroup Relations. -Monterey, 1979.
