“O‘QISH SAVODXONLIGI” TUSHUNCHASINING MAZMUNI VA XALQARO BAHOLASH TIZIMLARIDAGI TALQINI
Keywords:
Kalit so‘zlar: o‘qish savodxonligi, o‘qish texnikasi, matnni tushunish, PIRLS, PISA, boshlang‘ich ta’lim, xalqaro baholash, multimodal matn.Abstract
Annotatsiya. Maqolada “o‘qish savodxonligi” tushunchasining shakllanish yo‘li, uning tarkibiy qismlari va PIRLS hamda PISA xalqaro baholash dasturlaridagi talqini qiyosiy tahlil qilinadi. Tushuncha oddiy o‘qish texnikasidan matn bilan ongli ishlash qobiliyatigacha bo‘lgan evolyutsiya nuqtai nazaridan ko‘rib chiqiladi. Tahlil natijasida boshlang‘ich ta’lim uchun o‘qish savodxonligining to‘rt tarkibiy qismi (texnik, mazmuniy, talqiniy va baholovchi) ajratiladi hamda ularning xalqaro jarayon toifalari bilan muvofiqligi ko‘rsatiladi. Xalqaro tadqiqotlar matnni faqat so‘zlardan iborat deb qaramasligi, jadval, rasm va sxemalarni ham o‘qish obyekti sifatida baholashi alohida ta’kidlanadi.
References
1. Alderson, J. C. (2000). Assessing reading. Cambridge University Press.
2. Gough, P. B., & Tunmer, W. E. (1986). Decoding, reading, and reading disability. Remedial and Special Education, 7(1), 6–10. https://doi.org/10.1177/074193258600700104
3. Kintsch, W. (1998). Comprehension: A paradigm for cognition. Cambridge University Press.
4. Mullis, I. V. S., & Martin, M. O. (Eds.). (2019). PIRLS 2021 assessment frameworks. TIMSS & PIRLS International Study Center, Boston College.
5. Mullis, I. V. S., von Davier, M., Foy, P., Fishbein, B., Reynolds, K. A., & Wry, E. (2023). PIRLS 2021 international results in reading. TIMSS & PIRLS International Study Center, Boston College.
6. OECD. (2019). PISA 2018 assessment and analytical framework. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/b25efab8-en
7. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi xalq ta’limi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Farmoni. (2019, 29-aprel). PF-5712-son.
8. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. (2020, 23-sentabr). O‘RQ-637-son.
9. Qosimova, K., Matchonov, S., G‘ulomova, X., Yo‘ldosheva, Sh., & Sariyev, Sh. (2009). Ona tili o‘qitish metodikasi. Noshir.
10. Snow, C. E. (2002). Reading for understanding: Toward an R&D program in reading comprehension. RAND.
