INTERFEROMETRIK SUN’IY RADAR VA MULTISPEKTRAL OPTIK MA’LUMOTLAR ASOSIDA XAVFLI GEOLOGIK JARAYONLAR MONITORINGINI TAKOMILLASHTIRISH
Keywords:
Kalit so‘zlar: InSAR, SAR, multispektral ma’lumotlar, Sentinel-1, Sentinel-2, geologik jarayonlar, yer deformatsiyasi, masofadan zondlash, GIS, monitoring, xavfli hududlar.Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqolada xavfli geologik jarayonlarni monitoring qilishda interferometrik sun’iy radar (InSAR) va multispektral optik ma’lumotlardan kompleks foydalanish masalalari yoritilgan. Xavfli geologik jarayonlar, jumladan, yer yuzasining cho‘kishi, siljishi, deformatsiyasi va ko‘chki jarayonlarini o‘z vaqtida aniqlash hududlarning barqarorligini ta’minlashda muhim ahamiyatga ega. Maqolada sun’iy yo‘ldosh ma’lumotlaridan foydalanishning imkoniyatlari, interferometrik SAR tasvirlarini qayta ishlash, yer yuzasi deformatsiyalarini aniqlash hamda multispektral optik ma’lumotlar asosida hududning yer qoplami va holatini baholash masalalari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, Sentinel-1 va Sentinel-2 ma’lumotlarini birgalikda qo‘llash orqali xavfli geologik jarayonlarni kompleks aniqlash va geoaxborot muhitida xavf zonalarini xaritalash imkoniyatlari tahlil qilinadi. Taklif etilayotgan yondashuv monitoring jarayonining aniqligi va axborot bilan ta’minlanganligini oshirishga xizmat qilishi mumkin.References
1. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 25-maydagi 275-son qarori. 2026–2030-yillar uchun O‘zbekiston Respublikasida atrof tabiiy muhitning davlat monitoringi dasturini tasdiqlash to‘g‘risida.
2. Botirov Sh.S., Nomdorov R.U. Radar interferometriyasi texnologiyasining nazariy asoslari va yer yuzasi deformatsiyalarini monitoring qilish imkoniyatlari. Саноатда рақамли технологиялар. 2026. Vol. 4, No. 3.
3. Usmonov F. Sentinel-1 PSInSAR texnologiyasi asosida Qalmoqqir ochiq karyeri bortlarining deformatsiyasini sun’iy yo‘ldosh orqali monitoring qilish. Muhandislik va Iqtisodiyot. 2026. Vol. 4, No. 9. P. 173–180.
4. Botirov Sh.S., Nomdorov R.U., Abdisamatov B.A. Monitoring of Surface Deformation Caused by Underground Mining Activities Using the InSAR Technique Based on Sentinel-1 Imagery. Саноатда рақамли технологиялар. 2026. Vol. 4, No. 1. P. 69–74.
5. European Space Agency. Sentinel-1 Mission: Earth Observation and Radar Interferometry. European Space Agency, 2025.
6. European Space Agency. Sentinel-2 Mission: Multispectral Imaging and Land Monitoring. European Space Agency, 2025.
7. Copernicus Land Monitoring Service. European Ground Motion Service: Ground Motion Monitoring Using Sentinel-1 InSAR Data. European Commission, 2025.
8. United Nations Office for Disaster Risk Reduction. Global Assessment Report on Disaster Risk Reduction 2025. United Nations, 2025.
