SUYUQLIKSIZ SILINDRSIMON BO’SHLIQDA ELASTIK SIRT TO'LQINLARINING TARQALISHI VA DISPERSIYASI
Keywords:
elastik to'lqinlar, silindrsimon teshik, Rэley to'lqini, dispersiya, fazaviy tezlik, guruh tezligi, kesish to'lqin uzunligi, modifikatsiyalangan Bessel funksiyalariAbstract
Elastik muhitlarda to'lqinlarning tarqalishi deformatsiyalanuvchi qattiq jism mexanikasining nazariy va amaliy ahamiyatga ega klassik yo'nalishlaridan biridir. Tekis chegarali yarim cheksiz elastik jism yuzasida tarqaladigan Rэley to'lqini yaxshi o'rganilgan klassik natija hisoblanadi. Biroq amaliyotda ko'plab masalalar — burg'ilash quduqlarida akustik karotaj, quvur va yong'oq konstruksiyalaridagi to'lqin diagnostikasi, geofizik razvedka — silindrsimon geometriyaga ega bo'shliqlarni o'rganishni taqozo etadi. Silindrsimon teshik holida qo'shimcha xarakterli chiziqli o'lcham — teshik diametri D — mavjudligi sababli to'lqin tarqalishi dispersiv xarakter kasb etadi, ya'ni fazaviy tezlik to'lqin uzunligi λ ning diametrga nisbati λ/D ga bog'liq bo'lib qoladi.