TURKISTON MILLIY UYG‘ONISH HARAKATIDA MAHMUDXO‘JA BEHBUDIYNING MA’RIFATPARVARLIK VA IJTIMOIY-PEDAGOGIK FAOLIYATI TAHLILI
Keywords:
jadidchilik, ma’rifatparvarlik, usuli savtiya, yangi usul maktablari, milliy uyg‘onish, teatr, matbuot, ta’lim islohoti, ijtimoiy ong.Abstract
Ushbu maqolada XIX asr oxiri va XX asr boshlarida Turkiston o‘lkasida shakllangan jadidchilik harakatining yirik namoyandasi, mutafakkir va jamoat arbobi Mahmudxo‘ja Behbudiyning ma’rifatparvarlik faoliyati, ta’lim sohasidagi konseptual islohotlari, publitsistik qarashlari hamda milliy uyg‘onish jarayonidagi ijtimoiy-siyosiy o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek, uning ilm-fan, milliy matbuot va teatr san’ati rivojiga qo‘shgan amaliy hamda nazariy hissasi tarixiy-qiyosiy va analitik metodlar yordamida yoritiladi. Maqolada an’anaviy ta’lim tizimidagi inqirozli holatlar va Behbudiy tomonidan ilgari surilgan “yangi usul” (usuli jadid) maktablarining ijtimoiy zarurati, matbuotning jamiyat ongini o‘zgartirishdagi o‘rni ilmiy dalillar asosida ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, Behbudiyning pedagogik va ijtimoiy qarashlari nafaqat o‘z davri, balki bugungi globallashuv sharoitida ham yoshlar ma’naviyati va ta’lim-tarbiya tizimi uchun muhim metodologik manba bo‘lib xizmat qiladi.
