TOVUSH BOYLAMLARI ANATOMIYASI VA FONATSIYA FIZIOLOGIYASI: ZAMONAVIY TASAVVURLAR
Keywords:
tovush boylamlari, lamina propriya, Hirano modeli, miyoelastik-aerodinamik nazariya, registrlar, presbifoniya.Abstract
Tovush boylamlari — ovoz hosil bo‘lishining asosiy anatomik substratidir. Ularning nozik gistologik tuzilishi, fonatsiya mexanizmi, registrlar fiziologiyasi hamda yosh va jinsga bog‘liq o‘ziga xosliklarini chuqur bilish nafaqat foniatriya, balki otorinolaringologiyaning barcha yo‘nalishlari uchun nazariy poydevor hisoblanadi. So‘nggi o‘n yilliklarda videolaringostroboskopiya, akustik ovoz tahlili va yuqori tezlikdagi videoendoskopiya kabi obyektiv diagnostika usullarining rivojlanishi tovush boylamining fiziologik ishlash mexanizmini chuqurroq tushunishni talab qilmoqda. Bu, ayniqsa, professional ovoz mutaxassislari va vokal ijrochilarida — jumladan o‘zbek milliy maqomi ijrochilarida — ovoz funksiyasi buzilishlarini erta bosqichda aniqlash uchun muhim ahamiyat kasb etadi, chunki ularning vokal texnikasi (registrlararo o‘tishlar, uzoq fonatsion yuklama) odatdagi nutq faoliyatidan farqli fiziologik talablarni qo‘yadi.
